مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری مجله روانشناسی 18808436 29 4 2026 2 20 The effectiveness of primary prevention intervention on the risk/protective factors of substance use behavior in adolescents: A randomized controlled trial اثربخشی مداخله پیشگیرانه اولیه بر عامل‌های خطر/حمایتیِ رفتار مصرف مواد در نوجوانان: یک کارآزمایی کنترل شده تصادفی 1 11 fa سعیده سادات مصطفوی شهید بهشتی شهريار شهيدي انگلستان سعید ایمانی دانشگاه شهید بهشتی علیرضا نوروزی دانشگاه علوم پزشکی تهران پگاه نجات دانشگاه شهید بهشتی 2024 12 5 <p style="text-align: left;"><strong>Abstract</strong></p> <p style="text-align: left;">This study aimed to evaluate the effectiveness of a primary prevention intervention on the risk and protective factors related to substance use behavior in adolescents. This experimental research utilized a pretest-posttest control group design with a three-month follow-up. The study population comprised middle school students and their parents from District 19 of the Tehran Education Department. A total of 60 adolescents were randomly selected and assigned to experimental groups (each group containing 20 participants). Before and after the educational interventions, participants completed the Social Capital Questionnaire for Adolescents (Payva et al., 2014) and the Communities That Care Youth Survey (Arthur et al., 2002). Adolescents in the experimental groups underwent 10 weekly sessions of primary prevention intervention protocols focused on substance-seeking behavior. Additionally, parents in one of the experimental groups attended an educational intervention comprising three sessions. The mixed ANOVA results indicated that the primary prevention intervention effectively reduced the risk factors and increased the protective factors associated with substance use behavior in adolescents. Overall, the findings support the social development model as a comprehensive and multifaceted framework that integrates approaches like the social influence approach and the competency enhancement approach within the context of substance use prevention in adolescents. The study suggests that adolescents' resilience against substance-seeking behavior can be effectively enhanced by simultaneously addressing all contributing factors.</p> <p>هدف این پژوهش، تعیین اثربخشی مداخله پیشگیرانه اولیه بر عوامل خطر و حمایتی مرتبط با رفتار مصرف مواد در نوجوانان بود. این پژوهش با استفاده از یک طرح شبه&zwnj;آزمایشی از نوع پیش&zwnj;آزمون ـ پس&zwnj;آزمون با گروه کنترل و پیگیری سه&zwnj;ماهه انجام شد. از میان جامعه نوجوانان دوره اول متوسطه و والدین آنان در منطقه ۱۹ آموزش&zwnj;وپرورش شهر تهران، ۶۰ نوجوان به&zwnj;روش نمونه&zwnj;گیری تصادفی انتخاب و در گروه&zwnj;های آزمایشی و کنترل (هر گروه ۲۰ نفر) گمارده شدند. مشارکت&zwnj;کنندگان در مراحل پیش&zwnj;آزمون و پس&zwnj;آزمون به پرسشنامه سرمایه اجتماعی برای دانش&zwnj;آموزان نوجوان (پایوا و همکاران، ۲۰۱۴) و پرسشنامه زمینه&zwnj;یاب جوامع مراقبت&zwnj;گر نوجوان (آرتور و همکاران، ۲۰۰۲) پاسخ دادند. نوجوانان گروه&zwnj;های آزمایشی طی ۱۰ جلسه هفتگی در برنامه&zwnj;های مداخله پیشگیرانه اولیه با محوریت کاهش رفتارهای جستجوی مواد شرکت کردند و والدین یکی از گروه&zwnj;های آزمایشی نیز یک مداخله آموزشی سه&zwnj;جلسه&zwnj;ای دریافت کردند. یافته&zwnj;های حاصل از تحلیل واریانس عاملی آمیخته نشان داد که مداخله پیشگیرانه اولیه به&zwnj;طور معناداری موجب کاهش عوامل خطر و افزایش عوامل حمایتی مرتبط با رفتار مصرف مواد در نوجوانان شده است. نتایج این مطالعه، در چارچوب مدل تحول اجتماعی -به&zwnj;عنوان چارچوبی چندبُعدی که وجوه مشترک رویکرد نفوذ اجتماعی و رویکرد افزایش شایستگی را پوشش می&zwnj;دهد -تأیید می&zwnj;کند که این نوع مداخله می&zwnj;تواند مصونیت نوجوانان در برابر رفتارهای جستجوی مواد را افزایش دهد و هم&zwnj;زمان مجموعه&zwnj;ای از سازه&zwnj;های زمینه&zwnj;ساز رفتار مصرف مواد را تحت تأثیر قرار دهد.</p> http://Iranapsy.ir/fa/Article/Download/48700