الگویابی رابطه میان سیستمهای مغزی-رفتاری با شدت تعارض زناشویی زنان در آستانه طلاق با نقش تعدیلکنندگی کارکردهای اجرایی (بازداری پاسخ و تنظیم شناختی هیجان)
محورهای موضوعی : روانشناسی خانوادهزهرا کیانی مروج 1 * , ندا نظربلند 2 , هاجر فلاح زاده 3
1 - گروه مشاوره، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 - گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 - گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
کلید واژه: بازداری پاسخ, تعارض زناشویی, تنظیم شناختی هیجان, سیستمهای مغزی رفتاری و کارکردهای اجرایی,
چکیده مقاله :
پژوهش حاضر باهدف مدل یابی میان سیستمهای مغزی رفتاری با شدت تعارض زناشویی زنان در آستانه طلاق با نقش تعدیلکنندگی کارکردهای اجرایی، بازداری پاسخ و تنظیم شناختی هیجان، در سال ۱۴۰۱ - ۱۴۰۲ صورت گرفت. جامعه آماری پژوهش حاضر، شامل زنان ساکن شهر تهران که در سال ۱۴۰۲ به منظور جدایی به دادگاههای خانواده مراجعه کرده بودند. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و روش آماری مدل یابی معادلات ساختاری بود. که نمونهای به حجم ۲۵۰ نفر به روش نمونهگیری در دسترس در آن انتخاب شد. شرکتکنندگان در پژوهش پرسشنامه تعارض زناشویی، پرسشنامه شخصیتی گری ویلسون، پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و آزمون برونرو هیجانی را بهصورت حضوری تکمیل نمودند. نتایج حاصل از ماتریکس همبستگی نشان داد که رابطه مؤلفه سیستمهای مغزی بازداری رفتاری و تعارض زناشویی منفی و معنادار است. بازداری رفتاری همچنین با تنظیم شناختی مثبت، نیز رابطه منفی و معنادار دارد. ضریب منفی یعنی با افزایش مؤلفههای سیستمهای مغزی بازداری رفتاری تعارض زناشویی و تنظیم شناختی مثبت کاهش مییابد و برعکس.
The present study aimed to determine the relationship between behavioral brain systems and the intensity of marital conflict of women on the verge of divorce with the moderating role of the executive functions of response inhibition and cognitive emotion regulation in 1401-1402. The statistical population of the present study includes women living in Tehran city who went to the family courts in 1402 for the purpose of separation. The descriptive research method was correlation type and the statistical method of structural equation modeling. in which a sample of 250 people was selected using available sampling method. The participants in the research completed the Marital Conflict Questionnaire Gary Wilson's Personality Questionnaire, Garnefski Cognitive Emotion Regulation Questionnaire, and the Emotional Extroversion Test in person. The results of the correlation matrix showed that the relationship between behavioral inhibition and marital conflict is negative and significant. Behavioral inhibition also has a negative and significant relationship with positive cognitive regulation. The negative coefficient means that with the increase in the components of behavioral brain systems, marital conflict and positive cognitive regulation decrease and vice versa.
استرنبرگ، ر. (۱۳۹۶). روانشناسی شناختی. ترجمهی کمال خرازی و الهه حجازی، ۱۳۹۸. تهران: سمت.
امیری، س. (۱۳۹۶). بررسی حافظه گذشته نگر و آینده نگر و توانایی شناختی بر اساس ابعاد شخصیتی نظریه حساسیت به تقویت گری: گرایش رفتاری و بازداری رفتاری. روانشناسی شناختی، (۴) ۵، ۶۶-۵۸.
ثنایی، ب. (۱۳۷۹). مقیاس های سنجش خانواده و ازدواج. تهران: انتشارات بعثت.
حسینیان، س؛ موتابي، ف. (۱۳۸۹). اثربخشي مداخله شناختی رفتاری بر راهبردهاي تنظیم شناختی هیجان. مجله علوم رفتاری، (۴) ۱.
رضوان حسن آباد، مسعود؛ خوش کنش، ابوالقاسم؛ و علیزاده، ابراهیم. (۱۳۹۹). نقش میانجی سبک زندگی در رابطه نظامهای های مغزی- رفتاری و تنظیم شناختی هیجان با خوشنودی زناشویی. مجله (۲) ۱۰ ،۲۳۶- ۲۰۹.
ساداتحسینی، ف؛ امیدوار، ی؛ عباسی، ن. (۱۳۹۶). نقش کارکردهای اجرایی و افکار خود آیند منفی در تبیین دشواری در تنظیم هیجان نوجوانان. مطالعات روانشناسی بالینی، (۷) ۲۶، ۱۱-۸۳.
سعیدا، سمیه؛ موتابی، فرشته؛ پهلوان، مینا و حسن آبادی، حمید رضا (۱۴۰۲)، ارایه مدل واابستگی عامل- شریک در بررسی نقش خود شفقت ورزی بر سبکهای حل تعارض متقابل زوجین، فصل نامه پژوهشهای کاربردی روانشناختی،(۲) ۱۴، ۲۹۹-۳۱۶.
سلطان محمدلو، س؛ غرایی، ب؛ فتحعلی لواسانی، ف؛ گوهری، م. (۱۳۹۲). بررسی ارتباط بین سیستمهای فعالساز و بازدار رفتاری، دشواری در تنظیم هیجانی. پژوهشهای علوم شناختی و رفتاری، (۵) ۲، ۱۰۰-۸۵.
فضائلی، ط؛ حیدری، ح؛ حمیدی پور، ر. (۱۴۰۲). بررسی رابطه بین کارکردهای اجرایی با رضایت زناشویی در زوجین: نقش میانجی نظریه ذهن. تازه های علوم شناختی; ۲۵ (۳) :۷۷-۹۴
کریمی، س؛ چلپانلو، غ؛ هاشمیپور، ح. (۱۳۹۶). الگوی ارتباطی سیتمهای مغزی رفتاری با ابعاد مدل سرشت ترکیبی هیجانی عاطفی. روانشناسی شناختی. (۵) ۴،۴۶-۵۸.
کاوه فارسانی، ذبیح اله؛ نظری فر، محسن و محمودی نجفآبادی، فاطمه (۱۴۰۲). ارزیابی الگو ی رابطه بین ذهن آگاهی و کیفییت رابطه زناشویی با میانجیگری باورهای لذت بری و قدردانی. مجله علمی ـ پژوهشی روانشناسی، (۱) ۲۷، ۹ ـ ۱.
کلانتری، فاطمه؛ قنبری، سعید؛ حبیبی، مجتبی؛ علیزاده، ابراهیم (۱۳۹۶). الگویابی رابطه میان نظامهای مغزی ـ رفتاری و تعارضات بین والدین با مشکلات هیجانی ـ رفتاری نوجوانان با میانجی پاسخهای شناختی ـ هیجانی ـ رفتاری. مجله مطالعات و خانواده، (۲) ۵، ۵۹ ـ ۳۱.
https://www.amar.org.ir/مرکز آمار ایران (۱۴۰۰).
مظفری، نظیر؛ باقریان، فاطمه؛ زاده محمدی، علی؛ حیدری، محمود (۱۴۰۰). پیشبینی رفتارهای پرخطر نوجوانان بر مبنای سیستمهای مغزی-رفتاری و کارکردهای اجرایی، با واسطهگری تنظیم هیجان و لذتگرایی. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، (۴) ۸، ۱۲۳ ـ ۱۱۰.
مرادخانی، شهرزاد و یزدان بخش، کامران (۱۴۰۰). مدل روابط ساختاری سیستم های مغزی رفتاری و تنظیم شناختی هیجان با واسطه گری کارکردهای شناختی اجرایی در مردان زندانی. فصلنامه روانشناختی شناختی، (۱) ۹ ،۳۸ ـ ۲۱.
محمدی، محمد؛ اژه ای، جواد ؛ غالمعلی لواسانی، مسعود (۱۳۹۷). اثربخشی آموزش رویکرد هیجان مدار بر دلزدگی زناشویی و میل به طلاق در زوجها. مجله علمی ـ پژوهشی روانشناسی، (۴) ۲۲، ۳۷۸ ـ ۳۶۲.
نظری، م؛ لطفی، م؛ امینی، م. (۱۳۹۹). نقش واسطهای دشواریهای تنظیم هیجان در رابطه بین الگوهای ارتباطی خانواده با گرایش به رفتارهای پرخطر و اعتیاد به اینترنت. رویش روانشناسی، (۹) ۱۱،۷۶ ـ ۶۵.
نظرزاده گیگلو، سالار؛ فتح آبادی، جلیل؛ نجاتی، وحید؛ نظربلند، ندا؛ صادقی فیروز آبادی، وحید (۱۴۰۰) . تاثیر توانبخشی شناختی مبتنی بر رایانه (نرم افزار آرام) بر کارکردهای اجرایی (توجه انتخابی، حافظه کاری و بازداری رفتاری) دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص. دو فصلنامه پویش در آموزش و علوم تربیتی و مشاوره، (۷) ۱۵، ۸۹- ۶۹.
یکانی زاد، امیر؛ حاجی زاده، نوریه و سلیمان نژاد اکبر (۱۴۰۲). اثربخشی زوج درمانی مبتنی بر رویکرد ارتباطی ستیر بر فرسودگی جسمی، روانی و هیجانی زناشویی زوجین متقاضی طلاق. مجله علمی ـ پژوهشی روانشناسی، (۲) ۲۷، ۱۷۳ ـ ۱۶۵.
Bari, A. & Robbins, T. W. (2013). Inhibition and impulsivity: behavioral and neural basis of response control. Progress in neurobiology, 108, 44-79. Bays, P. M. (2014). Noise in neural populations accounts for errors in working memory. Journal of Neuroscien; ce, 34(10), 3632-3645. Bijttebier, P., Claes, L., & Vandereycken, W. (2009). Gray’s Reinforcement Sensitivity Theory as a framework for research on personality- psychpathology associations. Clin Psychol Rev. 29(5): 421- 30. Barlow DH, Farchione TJ, Bullis JR, Gallagher MW, Murray-Latin H, Sauer-Zavala S, Bentley KH, Thompson-Hollands J, Conklin LR, Boswell JF, Ametaj A, Carl JR, Boettcher HT, Cassiello-Robbins C (2017). The Unified Protocol for Transdiagnostic Treatment of Emotional Disorders Compared with Diagnosis-Specific Protocols for Anxiety Disorders: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry, 1,74(9), 875-884. Carver, C. S., & White, T. L. (1994). Behavioral inhibition, behavioral activation, and affective responses to impending reward and punishment. Journal of Personality and Social Psychology, 67: 319-333. Corr, P. J. (2016). Reinforcement sensitivity theory of personality questionnaires: Structural survey with recommendations. Personality and Individual Differences, 89, 60-64. Doebel, S. (2020). Rethinking executive function and its development. Perspectives on Psychological Science, 15(4), 942-956. Eisenberg, N., Spinrad, T. L., & Eggum, N. D. (2010). Emotion-related self-regulation and its relation to children's maladjustment. Annual review of clinical psychology, 6, 495-525. Friese, M., Loschelder, D. D., Gieseler, K., Frankenbach, J., & Inzlicht, M. (2019). Is ego depletion real? An analysis of arguments. Personality and Social Psychology Review, 23(2), 107-131. Gray, J. A. (1970). The psychophysiological basis of introversionextraversion. Behaviour research and therapy, 8(3), 249-266.o Gray, J. A. & McNaughton, N. (2000). Fundamentals of the septo-hippocampal system. The Neuropsychology of Anxiety: An Enquiry into the Functions of Septohippocampal System, 2nd ed. Oxford University Press, Oxford, 204-232. Gray, J. A. (1982). The neuropsychology of anxiety: An inquiry into the functions of the septal–hippocampal system. Oxford: Oxford University Press. Garnefski, N. Kraaij, V. & Spinhoven, Ph. (2001). Negative life events, cognitive emotion regulation and depression. Personality and Individual Differences, 30, 1311–1327. Garnefski, N. Teerds, J. Kraaij, V. Legerstee, J. & van Den Kommer, T. (2004). Cognitive emotion regulation strategies and depressive symptoms: Differences between males and females. Personality and individual differences, 36(2), 267- 276. Johnson, S. M. & Denton, W. (2010). Emotionally focused couple therapy: Creating secure connections. In A. S. Gurman & N. S. Jacobson (Eds.), Clinical handbook of couple therapy (3rd ed. pp. 221–250). New York: Guilford Press. Jackson, C. J. (2009). Jackson-5 scales of revised Reinforcement Sensitivity Theory (rRST) and their application to dysfunctional real-world outcomes. Journal of Research in Personality, 43(4), 556-569. Johnson, J. L. Kim, L. M. Giovannelli, T. S. &Cagle, T. (2010). Reinforcement sensitivity theory, vengeance, and forgiveness. Personality and Individual Differences, 481612–616. Klein, S. R., Renshaw, K. D., & Curby, T. W. (2016). Emotion regulation and perceptions of hostile and constructive criticism in romantic relationships. J Behavior Therapy, 47(2), 143-154 Lee, A., Schwarz, G., Newman, A., & Legood, A. "Psychologicalentitlement and unethical pro- organizational behavior : The role ofethical leadership", Academy of Management Proceedings,1(2015). 17– 28. Luu K, Hall PA. (2017). Examining the Acute Effects of Hatha Yoga and Mindfulness Meditation on Execcutive Function and Mood. Mindfulness, 8(4): 837- 880 Mitchell, JT., Kimbrel, NA., Hundt, NE., Cobb, AR., Nelson- Gray, RO., & Lootens, CM. (2007). An analysis of reinforcement sensitivity theory and the five-factor model. Euro Jour of Pers. 21(7): 869-87. Pickett, S.M., Bardeen, J.R., & Orcutt, H.K (2011). Experiential avoidance as a moderator of the relationship between behavioral inhibition system sensitivity and post traumatic strees symptoms. Jour of Anxiety Dis, 25, 1038 -1045. Pickett, S.M., Lodis, C.S., Parkhill, M.R., & Orcutt, H. K (2012). Personality and experiential avoidance: A model of anxiety sensitivity. Persand Individ Dif, 53, 246- 250. Rosario, R. Pedro, M. Paz-Alonso (2013). Executive Function and Emotional Development. Centre of Excellence for Early Childhood Development and Strategic Knowledge Cluster on Early Child Development. Sartori, R. F., Valentini, N. C., Nobre, G. C., & Fonseca, R. P. (2021). Motor and verbal inhibitory control: Development and validity of the go/No-Go app test for children with development coordination disorder. Applied Neuropsychology: Child, 10(4), 359-368. Sun, J., Luo, Y., Chang, H., Zhang, R., Liu, R., Jiang, Y., & Xi, H. (2020). The mediating role of cognitive emotion regulation in BIS/BAS sensitivities, depression, and anxiety among community-dwelling older adults in China. Psychology Research and Behavior Management, 13, 939-948. Tottenham, N., Tanaka, J. W., Leon, A. C., McCarry, T., Nurse, M., Hare, T. A., Nelson, C. (2009). TheNimStim set of facial expressions: judgments from untrained research participants. Psychiatry research, 168(3), 242-249. Vimz, B., & Pina , W.(2010). The assessment of emotion regulation improving construct validity in research on psychopathology in yoth. Journal of psychological Behaviour Assessment , Published online Do I,10, 1007/S 10862– 010 9178– 5. Verbruggen, F., & Logan, G. D. (2008). Response inhibition in the stop-signal paradigm. Trends in cognitive sciences, 12(11), 418-424. Wilson, G. D. Barrett, P. T. & Gray, J. A. (1989). Human reactions to reward and punishment: a questionnaire examination of Gray’s personality theory. British Journa l of Psychology, 80, 509 – 515. Zelazo, P. D. & Cunningham, W. A. (2017). Executive Function: Mechanisms Underlying Emotion Regulation.