رابطه صفات تاریک شخصیت و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مجازی با نقش میانجی سبک‌های مقابله‌ای

علی محمدزاده ¹ ( استاد دانشگاه پیام نور )
سیده منیر محمدی زاویه ² ( )

تاریخ ارسال : 1404/01/30 تاریخ تایید : 1405/01/25

کلید واژه: صفات تاریک شخصیت, اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مجازی, سبک‌های مقابله‌ای,

چکیده مقاله :

هدف پژوهش حاضر بررسی مدل ساختاری رابطه بین صفات تاریک شخصیت و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مجازی با نقش میانجی سبک‌های مقابله‌ای بود. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات توصیفی-همبستگی است. جامعه پژوهش شامل تمامی دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر خلخال بود و با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای مرحله‌ای، 300 نفر انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسشنامه اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مجازی، مقیاس صفات تاریک شخصیت (DTPM) و پرسشنامه سبک‌های مقابله با موقعیت‌های فشارزا (CISS) بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر در برنامه‌های SPSS نسخه 26 و AMOS نسخه 21 انجام شد. یافته‌ها نشان داد که صفات تاریک ماکیاولیسم، سادیسم و سبک‌های هیجان‌مدار و اجتنابی اثر مثبت و معنادار و سبک مساله مدار اثر منفی و معنی داری بر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی دارند. نتایح نشان می‌دهد که صفات تاریک شخصیت به‌طور مستقیم و غیرمستقیم از طریق سبک‌های مقابله‌ای مختلف بر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مجازی تأثیرگذار هستند. این یافته‌ها حاکی از آن است که افراد با ویژگی‌های شخصیتی تاریک و سبک‌های مقابله هیجان‌مدار و اجتنابی بیشتر در معرض خطر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی قرار دارند.

چکیده انگلیسی :

This study aimed to examine the structural model of the relationship between dark personality traits and addiction to virtual social networks with the mediating role of coping. The research was descriptive-correlational in nature. The statistical population included all secondary school students in the city of Khalkhal in 2024. The sample consisted of 300 students, selected using cluster sampling, considering incomplete and flawed questionnaires as well as the potential for participant drop-out. Data were collected using the Social Media Addiction Questionnaire, the Dark Personality Traits Scale (DTPM), and the Coping Inventory for Stressful Situations (CISS). Data analysis was performed using Pearson correlation and path analysis in SPSS version 26 and AMOS version 21. The findings showed that dark personality traits such as Machiavellianism and sadism, along with emotion-oriented and avoidant coping styles, had a positive and significant effect on social media addiction, while problem-oriented coping style had a negative and significant effect. The analysis of indirect effects revealed that the effect of Machiavellianism through problem-oriented and avoidant coping styles, and social cynicism and narcissism through emotion-oriented coping, and sadism through avoidant coping on social media addiction were significant. The results indicate that dark personality traits directly and indirectly affect social media addiction through various coping styles. These findings suggest that individuals with dark personality traits and emotion-oriented and avoidant coping styles are more at risk of social media addiction

منابع و مأخذ:

جوکار، مهران.، کرمی، جهانگیر.، مومنی، خدامراد. (1401). آزمون مدل اعتیاد به اینترنت بر اساس جنبه‌های آسیب‌شناسی روانی، شخصیتی و شناخت اجتماعی با میانجی گری راهبردهای مقابله‌ای و انتظارات استفاده از اینترنت. مجله علوم روانشناختی، ۲۱ (۱۱۸)، 2020-2003
صادق زاده، رقیه.، احدی، حسن.، درتاج، فریبرز و منشئی، غلامرضا. (1397). ساخت و بررسی ویژگی های روانسنجی پرسشنامه اعتیاد به شبکه های اجتماعی مجازی در نوجوانان. فصلنامه مطالعات اندازه گیری و ارزشیابی آموزشی، 8 (24)، 264-235
فرهادی، مهران.، محققی، حسین.، عبدالهی مقدم، مریم و حسنوند، فضل اله. (1395). طراحی مدلی برای تبیین شادکامی بر اساس سبک‏ های مقابله با استرس و تاب‏ آوری روان‏ شناختی در دانشجویان دانشگاه فرهنگیان استان همدان. فصلنامه روان شناسی تربیتی، 12(41)، 163-184
قریشی، راد فخرالسادات. (۱۳۸۸). اعتباریابی مقیاس مقابله با موقعیت های استرس زای اندلر و پارکر. مجله علوم رفتاری، 6 (1)، 16-1
یوسفی، رحیم و ایمان زاد، آیسان. (1397). اعتباریایی مدل صفات چهارگانه ی تاریک شخصیت. مجله روانپزشکی و روانشناسی ایران، 24(2)،301-190
Barberis, N., Sanchez-Ruiz, M. J., Cannavò, M., Calaresi, D., & Verrastro, V. (2023). The dark triad and trait emotional intelligence as predictors of problematic social media use and engagement: the mediating role of the fear of missing out. Clinical neuropsychiatry, 20(2), 129.
Bekiari, A., & Spanou, K. (2017). Machiavellianism in universities: Perceiving exploitation in student networks. Social Networking, 7(01), 19.
Biolik, E. (2025). Different shades of narcissism at work: The relationships of narcissism dimensions with work-related outcomes. Personality and Individual Differences, 233, 112943.
Brajković, L., Jelinčić, K., & Kopilaš, V. (2022). Relationship between dark triad, coping styles, sensation seeking and substance use among youth. The Open Psychology Journal, 15(1).
Cheng, C., Sun, P., & Mak, K. K. (2015). Internet addiction and psychosocial maladjustment: Avoidant coping and coping inflexibility as psychological mechanisms. Cyberpsychology, Behavior and Social Networking, 18(9), 539–546.
Cheng, M., Wang, S., Wang, Y., Zhang, R., & Qin, L. (2023). Physical activity reduces internet addiction among “post-00” college students: The mediating role of coping styles. Frontiers in Psychology, 13, 1052510.
Demircioğlu, Z. I., & Göncü-Köse, A. (2023). Antecedents of problematic social media use and cyberbullying among adolescents: attachment, the dark triad and rejection sensitivity. Current Psychology, 42(35), 31091-31109.
Favieri, F., Forte, G., Savastano, M., & Casagrande, M. (2024). Validation of the brief screening of Social Network Addiction Risk. Acta Psychologica, 247, 104323.
Gojković, V., Dostanić, J. S., & Đurić, V. (2022). Structure of darkness: The Dark Triad, the ‘dark’empathy and the ‘dark’narcissism. Primenjena psihologija, 15(2), 237-268.
Hua, Y., Wang, W., Shi, J., Wang, H., Xu, K., Shi, G., ... & Lu, C. (2023). Childhood trauma and internet addiction among Chinese adolescents: The mediating role of coping styles. Current Psychology, 42(19), 16507-16517.
Isbulan, O., Cam, E., & Griffiths, M. D. (2024). The mediating effect of social network identity management on the relationship between personality traits and social media addiction among pre-service teachers. BMC psychology, 12(1), 146.
Lei, H., Cheong, C. M., Li, S., & Lu, M. (2018). The relationship between coping style and internet addiction among mainland Chinese students: A meta-analysis. Psychiatry Research, 270, 831–841.
Leite, Â., Cardoso, S., & Monteiro, A. P. (2023). Dark personality traits and online behaviors: Portuguese versions of cyberstalking, online harassment, flaming and trolling scales. International journal of environmental research and public health, 20(12), 6136.
Lervik-Olsen, L., Andreassen, T. W., & Fennis, B. M. (2024). When enough is not enough: behavioral and motivational paths to compulsive social media consumption. European Journal of Marketing, 58(2), 519-547.
Lobbestael, J., Slaoui, G., & Gollwitzer, M. (2023). Sadism and personality disorders. Current psychiatry reports, 25(11), 569-576.
Malhotra, A. (2020). Dark personality, forgiveness and coping styles among military officials and civilians. International Journal of Indian Psychȯlogy, 8(2).
Meier, I. W., & Pabian, S. (2023). The dark tetrad and the perpetration of cyber dating abuse (Doctoral dissertation, Tese de Mestrado, Universidade de Tilburg]. https://arno. uvt. nl).
Piko, B. F., Krajczár, S. K., & Kiss, H. (2024). Social Media Addiction, Personality Factors and Fear of Negative Evaluation in a Sample of Young Adults. Youth, 4(1), 357-368.
Rodrigues, F., Morouço, P., & Santos, T. (2023). Testing the associations between coping, mental health, and satisfaction with life in Portuguese workers. European journal of investigation in health, psychology and education, 13(7), 1245-1256.
Tang, W. Y., Reer, F., & Quandt, T. (2022). The interplay of the Dark Triad and social media use motives to social media disorder. Personality and Individual Differences, 187, 111402.
Tanhan, F., Özok, H. İ., Kaya, A., & Yıldırım, M. (2024). Mediating and moderating effects of cognitive flexibility in the relationship between social media addiction and phubbing. Current Psychology, 43(1), 192-203.
Thiagarajan, S., Venkatachalam, Y., & Sebastian, K. (2017). What’s feeding your monster? A look at narcissistic tendency and low self-esteem as driving forces behind the growth of social media dependency. Int. J. Indian Psychol, 4, 80-88.
Tullett-Prado, D., Doley, J. R., Zarate, D., Gomez, R., & Stavropoulos, V. (2023). Conceptualising social media addiction: a longitudinal network analysis of social media addiction symptoms and their relationships with psychological distress in a community sample of adults. BMC psychiatry, 23(1), 509.
Turan, M. E., Adam, F., Kaya, A., & Yıldırım, M. (2024). The mediating role of the dark personality triad in the relationship between ostracism and social media addiction in adolescents. Education and Information Technologies, 29(4), 3885-3901.
Wang, X., Ding, T., Lai, X., Yang, C., & Luo, J. (2023). Negative Life Events, Negative Coping Style, and Internet Addiction in Middle School Students: A Large Two-year Follow-up Study. International Journal of Mental Health and Addiction, 1-11.
Wu, S., Xu, Z., Zhang, Y., & Liu, X. (2019). Relationship among psychological capital, coping style and anxiety of Chinese college students. Rivista di Psichiatria, 54(6), 264–268. https://doi-org.access.semantak.com/10.1708/3281.32545
Xia, F., Liu, M., & Liu, T. (2023). The role of coping styles in mediating the dark triad and bullying: an analysis of gender difference. Behavioral Sciences, 13(7), 532.
Yıldırım, M., Öztürk, A., & Solmaz, F. (2023). Fear of COVID-19 and sleep problems in turkish young adults: Mediating roles of happiness and problematic social networking sites use. Psihologija. https://doi-org.access.semantak.com/10.2298/PSI220412027Y

مقالات مرتبط