مقایسه پروفایل هوشی کودکان مبتلا به نارسایی توجه- بیش‌فعالی با کودکان عادی براساس شاخص‌های جانبی و مکمل آزمون WISC-V

چکیده مقاله :

با توجه به تغییرات آزمون WISC-V نسبت به WISC-IV، مثل 5 شاخصه شدن WISC-V در مقایسه با 4 شاخصه بودن WISC-IV و اضافه شدن شاخص مکمل و 3 خرده‌آزمون دیگر به WISC-V، مطالعه حاضر با هدف مقایسه عملکرد کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه- بیش‌فعالی با کودکان عادی براساس شاخص‌های جانبی و مکمل آزمون WISC-V طراحی شده است. پژوهش حاضر به روش توصیفی می‌باشد. جامعه آماری مطالعه حاضر را کلیه دانش‌آموزان 7 تا 12 ساله‌ی مراجعه‌کننده به مراکز مغز و اعصاب و نوروتراپی و مدارس عادی شهر تبریز تشکیل دادند. نمونه پژوهش شامل 60 دانش‌آموز (30 دانش‌آموز با اختلال نارسایی توجه- بیش‌فعالی و 30 دانش‌آموز عادی) بودند که به‌صورت نمونه‌گیری هدفمند از بین جامعه آماری انتخاب شدند و به سوالات آزمون WISC-V پاسخ دادند. داده‌ها به‌وسیله تحلیل واریانس چند‌متغیره و با نرم‌افزار SPSS₁₉ تحلیل شد. نتایج نشان داد که بین عملکرد کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه- بیش‌فعالی و کودکان عادی در شاخص‌های‌ جانبی یعنی توانایی کلی، مهارت شناختی، حافظه فعال شنیداری، استدلال کمی و غیرکلامی (01/0 P <) و شاخص‌های مکمل یعنی سرعت نامگذاری، ترجمه نماد، یادسپاری و یادآوری تفاوت معنادار وجود دارد (01/0 > P). نتایج مطالعه حاضر نشان داد به‌عبارتی دیگر دانش‌آموزان مبتلا به اختلال نارسایی توجه- بیش‌فعالی در تمام خرده‌مقیاس‌های شاخص‌های جانبی و مکمل آزمون WISC-V عملکرد ضعیفی نسبت به دانش‌آموزان عادی داشتند. با توجه به این نتایج شاید بتوان برنامه­های توانبخشی مناسبی در راستای ارتقای شناختی این کودکان ارائه داد.

چکیده انگلیسی :

Considering the changes in the WISC-V test relative to the WISC-IV, including the addition of a fifth index, complementary indices and three new subtests to WISC-V test, this study was designed aiming to compare the performance of children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and normal children based on the secondary and complementary indices of the WISC-V. The present study is descriptive, and the statistical population included students aged 7 to 12 who referred to schools and neurology and neurotherapy centers in Tabriz in 2019. The study sample included 60 students (30 students with ADHD and 30 normal students) who were selected from the statistical population by purposive sampling method and responded to WISC-V test (Wechsler Intelligence Scale for Children). Data were analyzed using multivariate analysis of variance and via SPSS 19.0 software. The results showed that there is a difference between the performance of children with ADHD and normal children in secondary indices, i.e. general ability, cognitive skill, auditory working memory, quantitative and non-verbal reasoning (P < 0.01) and complementary indices, i.e. naming speed, symbol translation, storage and retrieval (P < 0.01). The results of the present study showed that students with ADHD performed poorly in all WISC-V secondary and complementary subtests and indices compared to normal students.  According to the obtained results, it is possible to provide adequate rehabilitation programs in line with the cognitive improvement of these children.

منابع و مأخذ:

آسیابی، ف؛ یمینی، م و مهدیان، ح. (1397). اثربخشی برنامه بازسازی مهارت‌های ادراکی بر حافظه کاری، استدلال ادراکی و عملکرد ریاضی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ویژه ریاضی. فصلنامه روانشناسی افراد استثنایی، 8 (30)، 154- 133. https://doi.org/10.22054/jpe.2018.9210#
آصفی، م؛ نجاتی، و و شریفی، م. (1396). نقص کارکردهای زبانی در کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه- بیش‌فعالی. مجله پزشکی ارومیه، 29 (1)، 73-63. http://umj.umsu.ac.ir/article-1-4287-fa.html#
افروز، غ و کامکاری، ک. (1390). مبانی روان‌شناختی هوش و خلاقیت: تاریخچه، نظریه‌ها و رویکردها، چاپ دوم، انتشارات دانشگاه تهران. شابک: 9789640356531#
باغداساریانس، آ؛ گلشنی، ف و قشقایی، م. (1392). مقایسه خطای ادراکی و نیمرخ هوشی کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه- بیش‌فعالی و عادی. نشریه تحقیقات روانشناختی، 6 (21)، 64-49. https://sid.ir/paper/491783/fa #
بهروز، ب؛ علی‌آبادی، ش؛ یزدخواستی، ف و ویسی، س. (1391). مقایسه کودکان دارای اختلال کمبود توجه- بیش‌فعالی و عادی در دو مقوله هوش هیجانی و سبک‌های دلبستگی. نشریه پژوهش در علوم توانبخشی، 8 (6)، 1044-1032. https://civilica.com/doc/1593317#
دانشور، م؛ کامکاری، ک و کوشکی، ش. (1397). روایی تشخیصی نسخه چهارم و نسخه تکمیلی مقیاس‌های هوشی وکسلر کودکان در کودکان دارای اختلال نقص توجه. فصلنامه علمی- پژوهشی روان‌سنجی، 6 (23)، 88-67. #
رحمانی کلنگرانی، ن و سیاح سیاری، ن. (1397). مقایسه شاخص‌های یکپارچه عملکرد دیداری- شنیداری در دانش‌آموزان مبتلا به بیش‌فعالی، نقص توجه و بیش‌فعالی- نقص توجه. نشریه اندیشه و رفتار، 12 (49)، 77-67. https://sid.ir/paper/515836/fa #
علی‌پور، ا؛ برادران، م و ایمانی فر، ح. (1394). مقایسه کودکان مبتلا به بیش‌فعالی- نارسایی توجه، ناتوانی یادگیری و کودکان بهنجار براساس مولفه‌های آزمون هوشی وکسلر کودکان. مجله ناتوانی‌های یادگیری، 4 (3)، 89-74. https://civilica.com/doc/1429861 #
علیرضایی مطلق، م. (1383). بررسی و مقایسه عملکرد حافظه دیداری (فوری و بلندمدت) پسران 6 تا 12 سال دارای اختلال بیش‌فعالی همراه با نارسایی توجه. نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 3 (30)، 15-12. http://exceptionaleducation.ir/article-1-2012-fa.html #
علیرضایی‌مطلق، م؛ مرادی، ع؛ فرزاد، و. (1387). بررسی و مقایسه حافظه کاری کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه- بیش‌فعالی با کودکان عادی. فصلنامه کودکان استثنایی، 8 (3)، 280-271. 20.1001.1.16826612.1387.8.3.3.4 #
قلم‌زن، ش؛ مرادی، م و عابدی، ا. (1393). مقایسه نیمرخ کارکردهای اجرایی و توجه کودکان عادی و کودکان دچار ناتوانی‌های یادگیری. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 3 (4)، 111-99. https://civilica.com/doc/1429883 #
کامکاری، ک. (1397). روایی تشخیصی نسخه نوین هوش آزمای تهران استنفورد- بینه در دانش‌آموزان با اختلال نقص توجه- بیش‌فعالی. فصلنامه کودکان استثنایی، 18 (3)، 28-15. 20.1001.1.16826612.1397.18.3.9.0 #
کریمی، ح و صالح‌نیا، ز. (1396). مقایسه نیمرخ هوشی بین دانش‌آموزان عادی و مبتلا به اختلال بیش‌فعالی همراه با کمبود توجه براساس وکسلر 4 در پایه‌های دوم و سوم ابتدایی شهرستان سقز. دومین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و رفتاری https://sid.ir/paper/895825/fa #
کریمی، س و عسکری، س. (1392). اثربخشی آموزش راهبردهای حافظه فعال بر بهبود عملکرد خواندن دانش‌آموزان نارساخوان. نشریه ناتوانی‌های یادگیری، 3 (1)، 90-79. https://sid.ir/paper/210137/fa #
گراث مارنات، گ. (1396). راهنمای کاربردی و تفسیر بالینی مقیاس‌های هوشی وکسلر با نگاهی جامع به آزمون وکسلر کودکان WISC-V. ترجمه ابوالفضل کرمی و رعنا کرمی. چاپ اول، ناشر، روان‌سنجی. شابک: 97896447855334 #
میرمهدی، س و شجاعی، ف. (1395). بررسی و مقایسه نیمرخ مهارت‌های عصب‌روان‌شناختی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص، دانش‌آموزان با نقص توجه- بیش‌فعالی و دانش‌آموزان عادی. فصلنامه علمی- پژوهشی عصب روانشناسی، 2 (3)، 105-89. 20.1001.1.24765023.1395.2.6.6.2 #
وایس، ل؛ ساکلوفسکی، د؛ هولدنک، ج و پریفیترا، او. (1396). سنجش و تفسیر بالینی وکسلر 5 کودکان: ساختار و مداخله. ترجمه، علی علیپور. چاپ دوم. ناشر، روان سنجی. شابک: 9789647855341 #
ویس، ر. (2018). آسیب شناسی روانی کودک و نوجوان، ترجمه یحیی سیدمحمدی، (1397)، چاپ 1، انتشارات اسباران تهران. شابک: 9786007385524 #
Alloway, T. P., Gathercole, S. E., Holmes, J., Place, M., Elliott, J., & Hilton, K . (2009). The Diagnostic Utility of Behavioral Checklists in Identifying Children with ADHD and Children with Working Memory Deficits. Child Psychiatry Human
#Development, 40(3), 353-366. 10.1007/s10578-009-0131-3
Baddeley, A. D. (2007). Working Memory, Thought and Action, Oxford University Press.
#https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198528012.001.0001
Barkley, R. A. (1997). Behavioral inhibition, sustained attention, and executive functions: constructing a unifying theory of
#ADHD. Psychological bulletin, 121(1), 65-94. 10.1037/0033-2909.121.1.65
#Barkley, R. A. (1998). ADHD: A handbook for diagnosis and treatment. New York: Guilford Press. ISBN: 9781462538874.
Becker, A., Daseking, M., & Kerner auch Koerner, J. (2021). Cognitive profiles in the WISC-V of children with ADHD and specific
#learning disorders. Sustainability, 13(17), 9948. https://doi.org/10.3390/su13179948
Becker, A. B. C., Maurer, J., Daseking, M., & Pauls, F. (2024). Measurement Invariance of the WISC-V across a Clinical Sample of Children and Adolescents with ADHD and a Matched Control Group. Journal of Intelligence, 12(1), 6.
#https://doi.org/10.3390/jintelligence12010006
Biotteau, M., Albaret, J. M., Lelong, S., & Chaix, Y. (2016). Neuropsychological status of French children with developmental dyslexia and/or developmental coordination disorder: Are both necessarily worse than one?. Child Neuropsychology, 23(4),
# 422-441. https://doi.org/10.1080/09297049.2015.1127339
Brooks, A. D., Berninger, V. W., Abbott, R. D. (2011). Letter naming and letter writing reversals in children with dyslexia: Momentary inefficiency in the phonological and orthographic loops of working memory. Developmental Neuropsychology,
# 36(7), 847-868. https://doi.org/10.1080/87565641.2011.606401
Canivez, G.L., Watkins, M. W., & Dombrowski, S. C. (2015). Factor structure of the Wechsler intelligence scale for children- fifth edition: Exploratory analyses with the 16 primary and secondary subtests. Pschological Assessment, 28(8), 975-986.
# https://doi.org/10.1037/pas0000238
Davids, E., & Gastpar, M. (2005). Attention deficit hyperactivity disorder and borderline personality disorder. Progress
#Neuropsychopharmacalogy Biological Psychiatry, 29 (6), 865- 877. https://doi.org/10.1016/j.pnpbp.2005.04.033
Devena, S. E., & Watkins, M. (2012). Diagnostic utility of WISC-IV general abilities index and cognitive proficiency index difference scores among children with ADHD. Journal of Applied School Psychology, 28(2), 133-154. # https://doi.org/10.1080/15377903.2012.669743
Doshi, J.A., Hodgkins, P., Kahle, J., Pharm, V.S., Cangelosi, M.J., Pharm, J. S., Erder, M. H., & Neumann, P. J. (2012). Economic impact of childhood and adult attention deficit/ hyperactivity disorder in the United States. Journal of the American Academy
#of Child and Adolescent Psychiatry, 51(10), 990-1002. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2012.07.008
Drechsler, R., Brem, S., Brandeis, D., Grünblatt, E., Berger, G., & Walitza, S. (2020). ADHD: Current concepts and treatments in
#children and adolescents. Neuropediatrics, 51(5), 315-335. 10.1055/s-0040-1701658
Fenollar, C. J., Navarro, S. I., Gonzalez, G. C., & Garcia, S. J. (2015). Cognitive profile for children with ADHD by using WISC-IV:
#Subtype differences?, Revista de psicodidactica, 20(1), 157- 176. http://hdl.handle.net/10810/48318
Fenwick, M. E., Kubas, H. A., Witzke, J. W., Fitzer, K. R., Miller, D. C., Maricle, D. E., Harrison, G. L., Macoun, S. J., & Hale, J. B. (2016). Neuropsychological profiles of written expression learning disabilities determined by concordance-discordance model
#criteria. Applied Neuropsychology: Child, 5(2), 83-96. https://doi.org/10.1080/21622965.2014.993396
Ferguson, K. M. (2013). Treatment effects of attention process training for an individual with idiopathic Parkinson's disease. Master’s Thesis, The University of Texas at Austin.
Gentner, D. (1988). Metaphor as structure mapping: The relational shift. Child Development, 59(1), 47-59. DOI:
#10.2307/1130388
Giofrè, D., & Cornoldi, C. (2015). The structure of intelligence in children with specific learning disabilities is different as
#compared to typically development children. Intelligence, 52, 36-43. https://doi.org/10.1016/j.intell.2015.07.002
Giora, R., & Fein, O. (1999). On understanding familiar and less familiar figurative language. Journal of Pragmatics, 31(12), 1601-
# 1618. https://doi.org/10.1016/S0378-2166(99)00006-5
Glucksberg, S. (2008). How metaphors create categories- quickly. In R. W. Gibbs (Ed). The Cambridge handbook of
#metaphor and thought. Chapter 4, 67-83. https://doi.org/10.1017/CBO9780511816802.006
Helpern, J. A., Adisetiyo, V., Falangola, M. F., Hu, C., Di Martino, A., Williams, K., et al. (2011). Preliminary evidence of altered gray and white matter microstructural development in the frontal lobe of adolescents with attention deficit- hyperactivity disorder: a diffusional kurtosis imaging study. Journal of Magnetic Resonance Imaging, 33(1), 17- 23.
#https://doi.org/10.1002/jmri.22397
Jacobson, L. A., Ryan, M., Martin, R. B., Ewen, J., Mostofsky, S. H., Denckla, M. B., Mahone, E. M. (2011). Working memory influences processing speed and reading fluency in ADHD. Child Neuropsychology, 17(3), 209-224.
#https://doi.org/10.1080/09297049.2010.532204
Jepsen, J. R. M., Fagerlund, B., & Mortensen, E. L. (2009). Do attention deficits influence IQ assessment in children and
#adolescents with ADHD?. Journal of Attention Disorders, 12(6), 551-562. https://doi.org/10.1177/1087054708322996
Kasper, L. J., Alderson, R. M., & Hudec, K. L. (2012). Moderators of working memory deficits in children with attention deficit/ hyperactivity disorder (ADHD): A meta-analytic review. Clinical psychology review, 32(7), 605-617.
#https://doi.org/10.1016/j.cpr.2012.07.001
Keil, F. (1986). Conceptual domains and the acquisition of metaphor. Cognitive Development, 1(1), 73-96.
#https://doi.org/10.1016/S0885-2014(86)80024-7
Kim, S. J., & Park, E. H. (2018). Relationship of Working Memory, Processing Speed, and Fluid Reasoning in Psychiatric Patients.
#Psychiatry Investigation, 15 (12), 1154- 1161. doi: 10.30773/pi.2018.10.10.2
Kim, Y., Koh, M. K., Park, K. J., Lee, H. J., Yu, G. E., & Kim, H.W. (2020). WISC-IV intellectual profiles in korean children and
# adolesccents with attention deficit/ hyperactivity disorder. Psychiatry investigation, 17 (5), 444- 451. doi: 10.30773/pi.2019.0312
#Kintsch, W. (2001). Predication. Cognitive Science, 25 (2001), 173-202. 10.1016/S0364-0213(01)00034-9
Klingberg, T., Forssberg, H., Westerberg, H. (2002). Training of Working Memory in Children with ADHD. Clinical and
#Experimental Neuropsychology, 24 (6), 781-791. https://doi.org/10.1076/jcen.24.6.781.8395
Kotnala, S., & Halder, S. (2018). Working memory, Verbal comprehension, Perceptual reasoning and Processing speed in ADHD and normal children: A comparative study. Indian Association for Child and Adolescent Mental Health, 14 (1), 60-79.
#https://doi.org/10.1177/0973134220180107
Li, G., Jiang, W., Du, Y., & Rossbach, K. (2017). Intelligence profiles of chinese school- aged boys with high- functioning ASD
#and ADHD. Neuropsychiatric disease and treatment, 13, 1541- 1549. https://doi.org/10.2147/NDT.S136477
Mashal, N., & Kasirer, A. (2011). Thinking maps enhance metaphoric competence in children with autism and learning
#disabilities. Research in Developmental Disabilities, 32 (6). 2045-2054. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2011.08.012
Miller, J. L., Saklofske, D. H., Weiss, L. G, Drozdick, L., Lorente. A.M., Holdnack, J. A., & Prifitera, A. (2016). Issues related to the WISC-V assessment of cognitive functioning in clinical and special groups. WISC-V Assessment and Interpretation, 287-343.
#https://doi.org/10.1016/B978-0-12-404697-9.00010-8
Mohammadi, M. R., Zarafshan, H., Khaleghi, A., Ahmadi, N., Hooshyari, Z., Mostafavi, S. A., ... & Salmanian, M. (2021). Prevalence of ADHD and its comorbidities in a population-based sample. Journal of Attention Disorders, 25(8), 1058-1067.
#https://doi.org/10.1177/1087054719886372
Moll, K., Göbel, S. M. & Snowling, M. J. (2015). Basic number processing in children with specific learning disorders: comorbidity of reading and mathematics disorders. Child Neuropsychology, 21(3), 399-417.
#https://doi.org/10.1080/09297049.2014.899570
Moreno-García, I., Delgado-Pardo, G., Camacho-Vara de Rey, C., Meneres-Sancho, S., and Servera-Barceló, M. (2015). Neurofeedback, pharmacological treatment and behavioral therapy in hyperactivity: Multilevel analysis of treatment effects on electroencephalography. International Journal of Clinical and Health Psychology, 15(3), 217-225.
#https://doi.org/10.1016/j.ijchp.2015.04.003
Moye, A. J., & Van Vugt, M. K. (2019). A computational model of focused attention meditation and its transfer to a sustained
#attention task. IEEE Transactions on Affective Computing.12(2), 329-339. 10.1109/TAFFC.2019.2908172
Nigg, J. T. (2005). Neuropsychological theory and findings in attention deficit- hyperactivity disorder: The state of the field and
#salient challenges for the coming decade. Biological psychiatry, 57(11), 1424-1435. https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2004.11.011
Perner, J., Lang, B., Kloo, D. (2002). Theory of mind and self-control: More than a common problem of inhibition. Child
#Development, 73(3), 752-767. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00436
Perugini, E. M., Harvey, E. A., Lovejoy, D. W., Sandstrom, K., Webb, A. H. (2000) The predictive power of combined neuro psychological measures for attention deficit/hyperactivity disorder in children. Child Neuropsychology, 6(2), 101-114.
#https://doi.org/10.1076/chin.6.2.101.7059
Pievsky, M. A., & McGrath, R. E. (2018). The neurocognitive profile of attention-deficit/ hyperactivity disorder: A review of meta-
#analyses. Archives of Clinical Neuropsychology, 33(2), 143-157. https://doi.org/10.1093/arclin/acx055
Ryan, M., Jacobson, L. A., Hague, C., Bellows, A., Denckla, M. B., Mahone, E. M. (2017). Rapid automatized naming (RAN) in children with ADHD: An ex- Gaussian analysis. Child Neuropsychology, A Journal on Normal and Abnormal Development in
#Childhood and Adolescence, 23(5), 571-587. https://doi.org/10.1080/09297049.2016.1172560.
Salum, G. A., Sergeant, J., Sonuga-Barke, E., Vandekerckhove, J., Gadelha, A., Pan, P. M., ... & Rohde, L. A. P. (2014). Specificity of basic information processing and inhibitory control in attention deficit hyperactivity disorder. Psychological Medicine,
# 44(3), 617-631. https://doi.org/10.1017/S0033291713000639
Sayal, K., Prasad, V., Daley, D., Ford, T., & Coghill, D. (2018). ADHD in children and young people: prevalence, care pathways,
#and service provision. The Lancet Psychiatry, 5(2), 175-186. https://doi.org/10.1016/S2215-0366%2817%2930167-0
Schneider, W. J., & McGrew, K. S. (2012). The Cattell-Horn-Carroll model of intelligence. Contemporary intellectual assessment:
#Theories, tests and issues. Chapter 4, 99-144. The Guilford Press.
Schwab, S. J. (2016). Direct attention training with a school-aged student with attention deficit/ hyperactivity disorder (ADHD) and the implications for reading comprehension. Master’s Thesis in Speech-Language Pathology.
Smitha, V. S., Dennis, D. I. M. and Vinayan, K. P. (2014). Cognitive profile of children with attention deficit- hyperactivity
#disorder, 10(1), 1-44
Swanson, H. L., & Jerman, O. (2006). Math disabilities: A selective meta-analysis of the literature. Review of Educational
#Research, 76(2), 249-274. 10.3102/00346543076002249
Wang, E., Sun, M., Tao, Y., Gao, X., Guo, J., Zhao, C., et al. (2017). Attentional selection predicts rapid automatized naming
#ability in Chinese-speaking children with ADHD. Scientific Reports, 7(939). https://doi.org/10.1038/s41598-017-01075-x
Wolf, M., and Bowers, P. G. (1999). The double- deficit hypothesis for the developmental dyslexias. Journal of Educational
#Psychology, 91(3), 415-438. DOI:10.1037/0022-0663.91.3.415
Wolf, M., Bowers, P. G., & Biddle, K. (2000). Naming speed processes. Timing and reading: A conceptual review. Journal of
#Learning Disabilities, 33(4), 387-407. https://doi.org/10.1177/002221940003300409
Wolraich, M. L., Hagan, J. F., Allan, C., Chan, E., Davison, D., Earls, M., ... & Zurhellen, W. (2019). Clinical practice guideline for the diagnosis, evaluation, and treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents. Pediatrics, 144
#(4). https://doi.org/10.1542/peds.2019-2528 #