نقش میانجی تعهد به خانواده در رابطه تنظیم هیجان و خود کارآمدی ترک اعتیاد
محورهای موضوعی : روانشناسی
سعیده حبیبی
1
,
فلورا رحیم آقایی
2
*
1 - گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علوم پزشکی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران
2 - گروه پرستاری، دانشکده علوم پزشکی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران
کلید واژه: تنظیم هیجان, خودکارآمدی ترک اعتیاد, تعهد به خانواده, مددجویان ترک اعتیاد,
چکیده مقاله :
این مطالعه با هدف تعیین رابطه میان متغیرهای تنظیم هیجان وخودکارآمدی ترک اعتیاد با نقش میانجی تعهد به خانواده در مددجویان مراجعه کننده به کمپ ترک اعتیاد استان گیلان انجام شد. در این مطالعه همبستگی 258 مددجوی مراجعه کننده به کمپ های ترک اعتیاد با روش نمونه گیری تصادفی ساده به مطالعه وارد شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه های تنظیم هیجان گراس و جان (2003)، خودکارآمدی ترک اعتیاد برامسون (1999) و تعهد به خانواده رازقی و همکاران (1396) جمعآوری شد. در تحلیل داده ها از آمار توصیفی و روش الگویابی معادلات ساختاري استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل آزمون شده از برازش مناسبی برخوردار است و میان تنظیم هیجان مددجویان با تعهد به خانواده آنها رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (01/0P<). همچنین رابطه مثبت و معناداری میان تعهد به خانواده مددجویان با خودکارآمدی ترک اعتیاد آنها دیده شد (01/0P<). تنظیم هیجان مددجویان نیز رابطه مثبت معنا داری با خودکارآمدی ترک اعتیاد آنها نشان داد(01/0P<). در نهایت تعهد به خانواده در رابطه میان تنظیم هیجان و خودکارآمدی ترک اعتیاد نقش میانجی داشت (037/0P<). با توجه به نتایج می توان نتیجه گیری نمود که توانایی تنظیم هیجان با ایجاد تغییرات مثبت خودکارآمدی ترک اعتیاد همچنین با نقش میانجی تعهد به خانواده می تواند بر ترک اعتیاد و باور به آن در مددجویان داوطلب ترک موثر باشد و لذا توجه به این عوامل توسط درمانگرها حائز اهمیت است.
The purpose of this study is to determine the relationship between emotion regulation and self-efficacy of drug addiction with the mediating role of commitment to family in the helpers who refer to drug addiction camp in Guilan province. In this descriptive-correlation study, 258 clients referred to addiction treatment camps were included in the study by simple random sampling method. The data were collected using Gross and John's (2003) emotion regulation questionnaires, Bramson's (1999) drug withdrawal self-efficacy and Razaghi et al.'s (2016) commitment to family questionnaires. Descriptive statistics and structural equation modeling method were used in the data analysis. The results showed that there is a positive and significant relationship between emotional regulation of clients and commitment to their family (P<0.01). Also, a positive and significant relationship was seen between commitment to the clients' family and self-efficacy in their addiction recovery (P<0.01). Emotional regulation of clients also showed a significant positive relationship with self-efficacy of their drug withdrawal (P<0.01). Finally, commitment to the family had a mediating role in the relationship between emotion regulation and self-efficacy in addiction recovery (p<0.037). The ability to regulate emotions by creating positive changes in the self-efficacy of drug withdrawal, as well as with the mediating role of commitment to the family, can be effective on drug withdrawal and belief in it in voluntary withdrawal clients. Therefore, it is important for therapists to pay attention to these factors.
احمدی، سیروس. صرامی فروشانی، حمیدرضا و نوریان نجف آبادی، محمد. (1403). مقایسه حمایت اجتماعی در افراد وابسته به مواد با ترک موفق و ناموفق. اعتيادپژوهي، ۱۸ (۷۲). ۲۱۱-۲۳۰. doi: 10.61186/etiadpajohi.18.72.10
بابایی، انسیه. ربانی، حدیث. رشید، خسرو. حسنوند، فضل الله. (1402). الگویابی گرایش به مصرف مواد بر اساس عملکرد خانواده و جوّ عاطفی خانواده با میانجیگری سلامت اجتماعی در زنان بازپروری شده شهر مشهد. فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 18(65). 185-206. doi: 20.1001.1.26454955.1402.18.65.5.5
بدیع، علی. مکوندی، بهنام. بختیارپور، سعید. پاشا، رضا. (1401). نقش الگوهای ارتباطی خانواده، حمایت اجتماعی، تابآوری و استرس در پیشبینی خودکارآمدی ترک اعتیاد. اعتیاد پژوهی، 16(63). 145-166. https://sid.ir/paper/958028/fa
ثلاثی، بیتا. رمضانی، محمدآرش. و جهان، فائزه. (1402). مقایسه اثربخشی درمان هیجان مدار و طرحواره درمانی بر خودکارآمدی و مؤلفههای آن در معتادین با درمان نگهدارنده متادون، یک مطالعه کارآزمایی بالینی. روانشناسی و روانپزشکی شناخت، 10(1). 139-154. https://sid.ir/paper/1076786/fa
خنیا، یوسف. نریمانی، محمد. آقاجانی، سیف اله. حاجلو، نادر. (1400). مقایسه اثر بخشی آموزش آنلاین تنظیم هیجان و تابآوری بر کنترل خشم دانشجویان. مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، ۱۹ (۴). ۴۸۳-۴۶۹. http://sjsph.tums.ac.ir/article-fa.html-1-6093
خیلدار، ریحانه و فتحیآشتیانی، مینا. (1403). رابطه بین صمیمت خانواده بر عزت نفس نوجوانان: نقش میانجیگری اعتیاد به اینترنت. روانشناسی ، 109 (28)، 123-131. http://noo.rs/rrIIR
شفیعی کاهانی، تکتم. حسنی، جعفر. و شاکری، محمد. (1404). روابط ساختاری خودکارآمدی و کمالگرایی با علایم وسواس فکری/ عملی در جمعیت غیربالینی: نقش میانجیگر راهبردهای تنظیم شناختی هیجان. مجله روانشناسی ، 29(2). 18-26. 140420.1001.1.18808436.1404.29.2.15.5
شفیعی، حسن. (1403). نقش ابعاد روانشناختی مشکلات جنسی و رضایت جنسی در پیشبینی خودکارآمدی ترک اعتیاد در معتادان مراجعهکننده به کمپهای ترک اعتیاد. روانشناسی سلامت، 51(13). 39-52.
علیزاده، الهام. محمدیان، فتح اله و مامی، شهرام. (1404). مقایسۀ اثربخشی آموزش تنظیم هیجان و درمان فراشناختی بر سازگاری عاطفی-اجتماعی و افکار ناکارآمد در مردان با سوءمصرف مواد تحت درمان با متادون. مجله دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ۳۳ (۱).۷۱-۸۳. http://sjimu.medilam.ac.ir/article-fa.html-1-8321
کیان ارثی، سارا. عباس پور، ذبیح اله. اصلانی، خالد. (1401). اثربخشی خانوادهدرمانی رفتاری بر وسوسه مصرف مواد در نوجوانان ترککننده سوءمصرف مواد. فصلنامه علمی اعتيادپژوهي،۱۶ (۶۴).۶۱-۸۰ . doi:10.52547/etiadpajohi.16.64.61
مرادی، کبرا. دهقانی، اکرم. قمرانی، امیر. گرجی، یوسف. (1404). اثربخشی «درمان نظام خانواده درونی» بر تنظیم هیجان نوجوانان دارای مشکلات رفتاری در شهر اصفهان. فصلنامه مدیریت ارتقای سلامت،۱۴ (۳).۱۰۶-۱۱۸. fa.html. 1-1860 http://jhpm.ir/article-fa.html
مسعودی، زهرا و اسمخانی اکبری نژاد، هادی (1403). اثربخشی زوج درمانی هیجان مدار بر بخشش و صمیمیت جنسی زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی. مجله روانشناسی ، 28(2)، 162-170.
منعمی، آلاء و زینالی، علی. (1401). نقش دشواری در تنظیم هیجان و تکانشگری (مدل پنج عاملی) در پیشبینی استفاده مشکلزای تلفن همراه در نوجوانان. رویش روان شناسی، ۱۱ (۱).۱۲-1 . doi: 20.1001.1.2383353.1401.11.1.5.2
نجفی چالشتری، محبوبه. عسکری، پرویز. حیدرئی، علیرضا. دشت بزرگی، زهرا. حافظی، فریبا. (1400). اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر آمادگی به اعتیاد و هیجان طلبی در نوجوانان دارای والد وابسته به مواد. فصلنامه علمی اعتيادپژوهي، ۱۵ (۶۱). ۱۸۱-۱۹۸. 10.52547/etiadpajohi.15.61.181 doi:
نوذری، علی. یارمحمدی، مسیب. رشید، خسرو. کریمی، مجید. (1401). مطالعه نقش میانجی طرحوارههای ناکارآمد اولیه بین پیوند والدینی و استعداد اعتیاد. مجله روانشناسی ، 102(26). 171-181. 140120.1001.1.18808436.1401.26.2.5.4
نوروزی، ابوالقاسم. بهیان، شاپور و چیت ساز، محمدعلی.(1404). عوامل اجتماعی مؤثر در کاهش بازگشت معتادان به مصرف مجدد مواد. مجله علوم روانشناختی، ۲۴ (۱۴۵). ۲۸۱-۲۶۱ . doi:10.52547/JPS.24.145.261
نیک نژادی، فرزانه. و پورابراهیم، آرزو. (1403). مدلیابی معادلات ساختاری سیستمهای مغزی رفتاری بر خودکارآمدی، راهبردهای مقابلهای با نقش واسطهای تنظیم هیجان در معتادان ترک اعتیاد با متادون. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، 24(4). 255-270. doi: 10.30486/jsrp.2021.1932729.3030
نیکدل، مهدی. بختیار پور، سعید. نادری، فرح. احتشام زاده، پروین. (1399). مدلیابی رابطه بین دینداری و جو عاطفی خانواده با خودکارآمدی ترک اعتیاد با توجه به نقش میانجی معنای زندگی در زنان وابسته به مواد مخدر. فصلنامه علمی اعتيادپژوهي، ۱۴ (۵۷).۲۱۱-۲۳۶. doi: 10.29252/etiadpajohi.14.57.211
ولی زاده، حدیث. مامی، شهرام، سلیماننژاد، حمیرا. میهندوست، زینب. (1404). اثربخشی درمان چشمانداز زمان بر منبع کنترل و خودکارآمدی ترک افراد وابسته به مواد مخدر. روانشناسی بالینی و شخصیت، 23(2). 123-138 . doi: 10.22070/cpap.2025.19994.16582
Andarz, T., Mohammadi Zeidi, I., Shahsavari, S. and Pakpur, A. (2025). Effectiveness of Motivational Interviewing on Self-control, Self-efficacy, and Relapse Rate in Clients Undergoing Substance Abuse Treatment. Journal of Health Sciences & Surveillance System, 13(2), 209-219. https://doi: 10.30476/jhsss.2024.101564.1883
Aucoin, R. (2025). Examination of Factors Related to Counsellor Educator Self-Efficacy to Treat Addiction. IJLTER. ORG, 24(1), 379-396. https://doi.org/10.26803/ijlter.24.1.19
Badie, A., Makvandi, B., Bakhtiarpour, S., & Pasha, R. (2020). Drug cravings and its relationship with family communication patterns and resiliency through the mediatory role of difficulty in cognitive emotion regulation. Journal of client-centered nursing care, 6(2), 125-134. https://doi.org/10.32598/JCCNC.6.2.329-1
Duca, D. S., Ursu, A., Bogdan, I., & Rusu, P. P. (2023). Emotions and emotion regulation in family relationships. Revista Romaneasca Pentru Educatie Multidimensionala, 15(2), 114-131. https://doi.org/10.18662/rrem/15.2/724
Khazaee-Pool, M., Pashaei, T., Yazdani, F., Ghara, A. A. N., & Ponnet, K. (2025). The pathways between abstinence self-efficacy, perceived social support and substance use craving. Scientific Reports, 15(1), 19504. https://doi.org/10.1038/s41598-025-04194-y
Maghawry, H. F., Darwish, A. M., Mohammed, N. A. E., El-hameed, N. A. E. G. A., & Ahmed, G. K. (2025). A prospective study of the impact of an emotional intelligence program on opioid relapse and its determinants in upper Egypt. BMC psychology, 13(1), 367. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02638-8
Magill, M., Meisel, S., Moniz-Lewis, D. I., Maisto, S., & Witkiewitz, K. (2025). Self-Efficacy as a Mechanism of Behavior Change in Addiction Science and Practice. Current Addiction Reports, 12(1), 27. https://doi.org/10.1007/s40429-025-00632-z
Mette, M. E., Meyer, L. E., Berg, S. K., Wenzel, K. R., & Schacht, R. L. (2025). Emotion Regulation, Coping Self-Efficacy, and PTSD Symptoms Among Individuals in Residential Substance Use Disorder Treatment: A Brief Report. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 34(4), 507-517. https://doi.org/10.1080/10926771.2025.2480369
Rahimaghaee, F., Hatamipour, K., & Vizheh, M. (2024). Spiritual needs of Iranian patients with COVID-19: A qualitative study. Journal of religion and health, 63(5), 3961-3973. https://doi.org/10.1007/s10943-024-02001-y
Robinson, T. E., & Berridge, K. C. (2025). The incentive-sensitization theory of addiction 30 years on. Annual review of psychology, 76. 29-58. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-011624-024031
Tan, D., Zhong, W., Ma, L., Cheng, J., Mao, X., Zhang, X., ... & Chen, Y. (2025). The association between self-acceptance, emotion regulation, and treatment adherence self-efficacy among adolescents with HIV in Liangshan prefecture, China: a cross-sectional study. BMC Public Health, 25(1), 313. https://doi.org/10.1186/s12889-02
Valencia, M. L. C., & Peters, B. (2025). Mediating role of self-efficacy between motivation to change and quality of life in the relapse cycle. Journal of Substance Use, 1–9. https://doi.org/10.1080/14659891.2025.2460786
Wild, M. G., Coppin, J. D., Mendoza, C., Metts, A., Pearson, R., & Creech, S. K. (2025). Self-compassion, mindfulness, and emotion regulation predict multiple dimensions of quality of life in US post-9/11 veterans. Quality of Life Research, 34(5), 1433-1442. https://doi.org/10.1007/s11136-025-03908-z