اثربخشی مداخله پیشگیرانه اولیه بر عاملهای خطر/حمایتیِ رفتار مصرف مواد در نوجوانان: یک کارآزمایی کنترل شده تصادفی
محورهای موضوعی : روانشناسی
سعیده سادات مصطفوی
1
,
شهريار شهيدي
2
*
,
سعید ایمانی
3
*
,
علیرضا نوروزی
4
,
پگاه نجات
5
1 - گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 - گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 - گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
4 - مرکز ملی مطالعات اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی تهران. تهران. ایران
5 - گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
کلید واژه: برنامه پیشگیری, کارآزمایی کنترل شده تصادفی, مصرف مواد, نوجوان,
چکیده مقاله :
هدف این پژوهش، تعیین اثربخشی مداخله پیشگیرانه اولیه بر عوامل خطر و حمایتی مرتبط با رفتار مصرف مواد در نوجوانان بود. این پژوهش با استفاده از یک طرح شبهآزمایشی از نوع پیشآزمون ـ پسآزمون با گروه کنترل و پیگیری سهماهه انجام شد. از میان جامعه نوجوانان دوره اول متوسطه و والدین آنان در منطقه ۱۹ آموزشوپرورش شهر تهران، ۶۰ نوجوان بهروش نمونهگیری تصادفی انتخاب و در گروههای آزمایشی و کنترل (هر گروه ۲۰ نفر) گمارده شدند. مشارکتکنندگان در مراحل پیشآزمون و پسآزمون به پرسشنامه سرمایه اجتماعی برای دانشآموزان نوجوان (پایوا و همکاران، ۲۰۱۴) و پرسشنامه زمینهیاب جوامع مراقبتگر نوجوان (آرتور و همکاران، ۲۰۰۲) پاسخ دادند. نوجوانان گروههای آزمایشی طی ۱۰ جلسه هفتگی در برنامههای مداخله پیشگیرانه اولیه با محوریت کاهش رفتارهای جستجوی مواد شرکت کردند و والدین یکی از گروههای آزمایشی نیز یک مداخله آموزشی سهجلسهای دریافت کردند. یافتههای حاصل از تحلیل واریانس عاملی آمیخته نشان داد که مداخله پیشگیرانه اولیه بهطور معناداری موجب کاهش عوامل خطر و افزایش عوامل حمایتی مرتبط با رفتار مصرف مواد در نوجوانان شده است. نتایج این مطالعه، در چارچوب مدل تحول اجتماعی -بهعنوان چارچوبی چندبُعدی که وجوه مشترک رویکرد نفوذ اجتماعی و رویکرد افزایش شایستگی را پوشش میدهد -تأیید میکند که این نوع مداخله میتواند مصونیت نوجوانان در برابر رفتارهای جستجوی مواد را افزایش دهد و همزمان مجموعهای از سازههای زمینهساز رفتار مصرف مواد را تحت تأثیر قرار دهد.
Abstract
This study aimed to evaluate the effectiveness of a primary prevention intervention on the risk and protective factors related to substance use behavior in adolescents. This experimental research utilized a pretest-posttest control group design with a three-month follow-up. The study population comprised middle school students and their parents from District 19 of the Tehran Education Department. A total of 60 adolescents were randomly selected and assigned to experimental groups (each group containing 20 participants). Before and after the educational interventions, participants completed the Social Capital Questionnaire for Adolescents (Payva et al., 2014) and the Communities That Care Youth Survey (Arthur et al., 2002). Adolescents in the experimental groups underwent 10 weekly sessions of primary prevention intervention protocols focused on substance-seeking behavior. Additionally, parents in one of the experimental groups attended an educational intervention comprising three sessions. The mixed ANOVA results indicated that the primary prevention intervention effectively reduced the risk factors and increased the protective factors associated with substance use behavior in adolescents. Overall, the findings support the social development model as a comprehensive and multifaceted framework that integrates approaches like the social influence approach and the competency enhancement approach within the context of substance use prevention in adolescents. The study suggests that adolescents' resilience against substance-seeking behavior can be effectively enhanced by simultaneously addressing all contributing factors.
عامری، نرجس؛ نجفی، محمود. (1403). روابط ساختاری ناگویی هیجانی و گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان: نقش میانجی انعطلاف پذیری روان شناختی. مجله روانشناسی، (28)2، 142-151. . http://iranapsy.ir/Article/45546
قادري، مهدی؛ توکلي، خالد؛ احمدي، بهزاد. (1396). ترجمه و اعتباريابي پرسشنامه سرمايه اجتماعي براي دانشآموزان نوجوان. مجله علوم اجتماعي دانشکده ادبيات و علوم انساني دانشگاه فردوسي مشهد، 15 (1)، 78-51. https://doi.org/10.22067/jss.v15i1.61718
مرآتی، علیرضا و قدمپور، عزتالله. (1401). ارائه الگوی پیوند با مدرسه بر اساس سبک های هویت و جو مدرسه با میانجی گری خودکارآمدی تحصیلی. مجله روانشناسی، (26) 4، 337-347. https://dorl.net/dor/20.1001.1.18808436.1401.26.4.4.7
وطندوست، علی؛ خانمحمدی، ارسلان؛ صادقی، جمال؛ محمدزاده، رجبعلی. (1402). نقش واسطهای کنترل هیجانی در رابطه بین نیازهای اساسی روانشناختی با گرایش به مصرف مواد مخدر در دانشآموزان. مجله روانشناسی، (27)2، 174-184. https://dorl.net/dor/20.1001.1.18808436.1402.27.2.6.2
Ahmad, J., Joel, U. C., Talabi, F., Bibian, O. N., Aiyesimoju, A. B., Adefemi, V. O., & Gever, V. C. (2022). Impact of social media-based intervention in reducing youths’ propensity to engage in drug abuse in Nigeria. Evaluation and Program Planning, 94, 102122. https://doi.org/10.1016/j.evalprogplan.2022.102122
Arthur, M. W., Hawkins, J. D., Pollard, J. A., Catalano, R. F., & Baglioni, Jr A. J. (2002). Measuring risk and protective factors for substance use, delinquency, and other adolescent problem behaviors: the Communities That Care Youth Survey. Evaluation Review, 26, 575–601. https://doi.org/10.1177/0193841X0202600601
Assim, A., Kaminer, D., Hogarth, L., Magner-Parsons, B., & Seedat, S. (2024). Coping motives as a mediator of the relationship between child maltreatment and substance use problems in South African adolescents. Child Abuse & Neglect, 154, 106885. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2024.106885
Baheiraei, A., Soltani, F., Ebadi, A., Cheraghi, M. A., Foroushani, A. R., & Catalano, R. F. (2016). Psychometric properties of the Iranian version of ‘Communities That Care Youth Survey’. Health Promotion International, 31, 59–72. https://doi.org/10.1093/heapro/dau062
Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers. https://doi.org/10.4324/9780203771587
Correa, A. O., Brown, E. C., Murta, S. G., & Briney, J. S. (2022). Adaptation of the Communities That Care Youth Survey for use in Brazil: A pilot study. Health Promotion International, 37, 1-12. https://doi.org/10.1093/heapro/daab109
Ding, F., Jia, S., Wang, P., Liu, C., & Li, Y. (2024). Effect of exercise on cravings levels in individuals with drug dependency: A systematic review. Addictive Behaviors, 158, 108127. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2024.108127
Franz, D. J., Schweer-Collins, M. L., Cioffi, C. C., & Leve, L. D. (2024). Adolescent child custody loss and substance use treatment as predictors of young adult substance use trajectories among females with foster care and juvenile justice involvement. Children and Youth Services Review, 157, 107421. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2023.107421
Gurung, D., Thapa, B., & Paudel, A. (2020). Prevalence of substance use disorders and effectiveness of educational package on knowledge regarding the disorders among adolescents in selected schools of Lekhnath, Nepal. International Journal of Innovative Science and Research Technology, 5(7), 934–941. https://doi.org/10.38124/IJISRT20JUL617
Hawkins, J. D., Catalano, R. F., Arthur, M. W., Egan, E., Brown, E. C., Abbott, R. D. et al. (2008). Testing Communities That Care: the rationale, design and behavioral baseline equivalence of the Community Youth Development Study. Prevention Science, 9, 178–190. https://doi.org/10.1007/s11121-008-0092-y
Hennessy, E. A., & Tanner-Smith, E. E. (2015). Effectiveness of brief school-based interventions for adolescents: A meta-analysis of alcohol use prevention programs. Prevention Science, 16(3), 463–474. https://doi.org/10.1007/s11121-014-0512-0
Hulsmans, D. H. G., Otten, R., Schijven, E. P., & Poelen, E. A. P. (2021). Exploring the role of emotional and behavioral problems in a personality-targeted prevention program for substance use in adolescents and young adults with intellectual disability. Research in Developmental Disabilities, 109, 103832. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2020.103832
Kelly, E. V., Grummitt, L. R., Birrell, L., Stapinski, L., Barrett, E. L., Boyle, J., Teesson, M., & Newton, N. C. (2021). The school-led Preventure study: Protocol of a cluster-randomized controlled trial of effectiveness to prevent adolescent alcohol misuse, internalizing problems, and externalizing problems through a personality-targeted intervention delivered by school staff. Preventive Medicine Reports, 21, 101286. https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2020.101286
Kor, A., & Shoshani, A. (2023). Moderating the impact of the COVID-19 pandemic on children’s and adolescents’ substance use, digital media use, and mental health: A randomized positive psychology addiction prevention program. Addictive Behaviors, 141, 107660. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2023.107660
Laurenzi, C. A., du Toit, S., Mawoyo, T., Luitel, N. P., Jordans, M. J. D., Pradhan, I., van der Westhuizen, C., Melendez-Torres, G. J., Hawkins, J., Moore, G., Evans, R., Lund, C., Ross, D. A., Lai, J., Servili, C., Tomlinson, M., & Skeen, S. (2024). Development of a school-based programme for mental health promotion and prevention among adolescents in Nepal and South Africa. SSM - Mental Health, 5, 100289. https://doi.org/10.1016/j.ssmmh.2023.100289
Leiva, A., Estela, A., Bennasar-Veny, M., Aguilo, A., Llobera, J., & Yanez, A. M. (2018). Effectiveness of a complex intervention on smoking in adolescents: A cluster randomized controlled trial. Preventive Medicine, 114, 88–94. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2018.06.009
Micalizzi, L., Meisel, S. N., Thomas, S, A., Parnes, J. E., Graves, H., Becker, S. J., & Spirito, A. (2024). Psychometric properties of the family assessment task parental monitoring scenario among adolescents receiving substance use treatment. Journal of Substance Use and Addiction Treatment, 158, 209232. https://doi.org/10.1016/j.josat.2023.209232
Moreno, A. G., & Jurado, M. D. M. M. (2024). Intervention programs for the prevention of bullying and the promotion of prosocial behaviors in adolescence: A systematic review. Social Sciences & Humanities Open, 10, 100954. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2024.100954
Paiva paula, C.P., Paiva haroldo, N.D., Filho, P.M.O., Lamounier, A., Ferreira, E.F., Ferreira, R.C., Kawachi, L., & Zarzar, M.P. (2014). Development and Validation of a Social Capital Questionnaire for Adolescent Students (SCQ-AS). Retrieved From PLOS ONE/www.plosone.org. 9(8).e103785. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0103785
Pusch, N. (2024). Estimating the prevalence and frequency of adolescent substance use using zero-inflated models and variables associated with social learning, social bond, and opportunity. Journal of Criminal Justice, 94, 102247. https://doi.org/10.1016/j.jcrimjus.2024.102247
Sanchez, Z. M., Valente, J. Y., Sanudo, A., Pereira, A. P. D., Schneider, D. R., & Andreoni, S. (2018). Effectiveness evaluation of the school-based drug prevention program Tamojunto in Brazil: 21-month follow-up of a randomized controlled trial. International Journal of Drug Policy, 60, 10–17. https://doi.org/10.1016/j.drugpo.2018.07.006
Sanchez, Z. M., Valente, J. V., Gusmões, J. D. P., Ferreira-Junior, V., Caetano, S. C., Cogo-Moreira, H., & Andreoni, S. (2021). Effectiveness of a school-based substance use prevention program taught by police officers in Brazil: Two cluster randomized controlled trials of the PROERD. International Journal of Drug Policy, 98, 103413. https://doi.org/10.1016/j.drugpo.2021.103413
Scheuer, H., Kuklinski, M. R., Sterling, S. A., Catalano, R. F., Beck, A., Braciszewski, J., Boggs, J., Hawkins, J. D., Loree, A. M., Weisner, C., Carey, S., Elsiss, F., Morse, E., Negusse, R., Jessen, A., Kline-Simon, A., Oesterle, S., Quesenberry, C., Sofrygin, O., & Yoon, T. (2022). Parent-focused prevention of adolescent health risk behavior: Study protocol for a multisite cluster-randomized trial implemented in pediatric primary care. Contemporary Clinical Trials, 112, 106621. https://doi.org/10.1016/j.cct.2021.106621
Shrestha, S., Velayudhan, B., Shashidhara Y. N., Vani Lakshmi, R., & Khattri, J. B. (2024). Effectiveness of School-based Substance abuse Prevention Programme (SSPP) on awareness, attitude, peer pressure, and life skills among adolescents in selected public schools of Pokhara, Nepal–A cluster randomized trial protocol. Mental Health & Prevention, 34, 200342. https://doi.org/10.1016/j.mhp.2024.200342
Tremblay, M., Baydala, L., Khan, M., Currie, C., Morley, K., Burkholder, C., … Stillar, A. (2020). Primary substance use prevention programs for children and youth: A systematic review. Pediatrics, 146(3), e20192747. https://doi.org/10.1542/peds.2019-2747
UNICEF. (2022). Adolescents Statistics. Investing in a safe, healthy and productive transition from childhood to adulyhood critical. https://data.unicef.org>Adolescents.
Varela, J. J., Torres-Vallejos, J., Gonzalez, C. & Garcıa, O. (2020). La percepcion de apego con la escuela como un factor protector para conductas antisociales en escolares chilenos. Psykhe, 29, 1–12. http://dx.doi.org/10.7764/psykhe.29.2.1416
Wong, D. F. K., Zhuang, X., & Ng, T. K. (2020). Effectiveness of a culturally-attuned integrated cognitive behavioral therapy for Chinese young people with drug abuse in Hong Kong. Children and Youth Services Review, 113, 104970. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.104970
Yoon, S., Calabrese, J. R., Yang, J., Logan, J. A. R., Maguire-Jack, K., Min, M. O., Slesnick, N., Browning, C. R., & Hamby, S. (2024). Association between longitudinal patterns of child maltreatment experiences and adolescent substance use. Child Abuse & Neglect, 147, 106533. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2023.106533