اثربخشی بستۀ تعاملاتی مهارت‌های نیک زیستن بر ارتقای نیک‌زیستی و فضایل مدیران و اعضای هیأت علمی دانشگاه‏ها

چکیده مقاله :

هدف پژوهش حاضر، تدوین بستۀ تعاملاتی بومی‌سازی‌شدۀ مهارت‌های نیک زیستن و تعیین اثربخشی آن بر ارتقای نیک‌زیستی و فضایل استادان دانشگاه بود. پژوهش حاضر از نوع پیش‌‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون بود؛ بدین‌ترتیب که دورۀ نخست، دوم و سوم به ترتیب با حضور 12، 19 و 10 نفر از مدیران و اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های کشور طی 12 جلسۀ دوساعته برگزار شد. شرکت‌کنندگان پیش و پس از اجرای مداخله به پرسشنامۀ توانمندی‌های منش (خدایاری‌فرد، حسنی راد و حجازی، 1399) و پرسشنامۀ نیک‌زیستی روان‌شناختی (ریف، 1980) پاسخ دادند. نتایج آزمون واریانس اندازه‌‌گیری مکرر یکراهة چندمتغیری نشان داد که آموزش مهارت‌های نیک ‌‌زیستن به‌صورت معناداری به تغییرات مثبت فضیلت شجاعت (01/0 P< ،15/6 F=) و انسانیت (01/0 P< ،11/13 F=) در دورۀ اول و تغییرات مثبت فضیلت انسانیت (05/0 P< ،82/4 F=) و تعالی (05/0 P< ،74/5 =F) در دورۀ دوم، منجر شده است. همچنین تغییرات مثبت و معنادار مؤلفۀ رضایت از زندگی (05/0 P< ،48/3 =F)، معنویت (05/0 P< ،24/4 F=)، شادی (01/0 P< ،68/8 =F)، رشد (05/0 P< ،07/5 F=) و روابط مثبت (05/0 P< ،13/5 F=) در دورۀ اول و مؤلفۀ شادی (05/0 P< ،59/3 (F= در دورۀ سوم را به‌همراه داشته است. استفاده از این بستۀ آموزشی-تعاملاتی می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای ابعاد مختلف نیک‌زیستی افراد داشته باشد.

چکیده انگلیسی :

This study aimed to develop a localized well-being skills interactive package and assess its effectiveness in promoting the well-being and virtues of university administrators and faculty members. This study utilized a pre-experimental, pre-test-post-test design. The first training program was attended by 12, 19 and 10 university administrators and faculty members from Iranian universities. Each session spanned 12 two-hour meetings. Participants completed the Character Strengths Questionnaire (Khodayarifard, Hassaniraad & Hejazi, 2020) and the Psychological Well-Being Questionnaire (Ryff, 1980) before and after the intervention. The one-way repeated measures MANOVA test results revealed that well-being skills interactive package significantly enhanced the virtues of courage (p < 0.01, F = 6.15) and humanity (p < 0.01, F = 13.11) in the first session, and humanity (p < 0.05, F = 4.82) and transcendence (p < 0.05, F = 5.74) in the second. Additionally, significant improvements were observed in life satisfaction (p < 0.05, F = 3.48), spirituality (p < 0.05, F = 4.24), happiness (p < 0.01, F = 8.68), growth (p < 0.05, F = 5.07), and positive relationships (p < 0.05, F = 5.13) in the first session, and in happiness (p < 0.05, F = 3.59) in the third session. Other results and their implications are discussed. This educational-interactive package may play an effective role in enhancing various dimensions of individual well-being.

منابع و مأخذ:

منابع
احمدی، پرستو (1396). طراحی مدل جذب منابع انسانی مبتنی بر عدالت برای دستگاه‌های دولتی ایران. مدیریت شهری، 47، 49-60.
بیانی، علی‌اصغر، کوچکی، عاشورمحمد و بیانی، علی. (1387). روایی و پایایی مقیاس به زیستی روانشناختی ریف. مجلة روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار)، 14(2)، 146-151.
حسنی راد، مرجان؛ خدایاری‌فرد، محمد و حجازی، الهه (1399). اثربخشی بستۀ آموزش توانمندی‌های منش فرهنگ‌محور بر تقویت توانمندی‌های منش و ارتقای نیک‌زیستی ذهنی دانشجویان. علوم روان‌شناختی، 19(96)، 1533-1545.
خدایاری‌فرد، محمد؛ حسنی راد، مرجان و حجازی، الهه (1399). ساخت و رواسازی پرسشنامۀ توانمندی‌های منش ایرانیان. اندازه‌گیری تربیتی، 10(40)، 55-85.
نیمک، رایان، و مک‌گرث، رابرت (1401). مداخلات در توانمندی‌های منش: راهنمای متخصصان بالینی. چ دوم. ترجمۀ محمد خدایاری فرد، مرجان حسنی راد و کتایون حلمی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
نیمک، رایان (1402). بر قلۀ اقتدار با توانمندی‌های منش. ترجمۀ محمد خدایاری فرد و مرجان حسنی راد. تهران: سایة سخن.
قدم‌پور، عزت‌اله، منصوري، لیلا، خلیلی گشنیگانی، زهرا، و امرایی، فروزان (1397). تأثیر آموزش خوددلگرم‌سازي بر احساس تنهایی و بهزیستی روان‌شناختی. فصلنامة فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 9(35)، 170.
نادری، م. ح.، احدی، ح.، بهرامی، ه.، و حاتمی، ح. ر. (1396). اثربخشی آموزش گروهی هوش معنوی بر بهزیستی روان‌شناختی در دانش‌آموزان دورۀ دبیرستان. توسعۀ آموزش جندی‌شاپور اهواز، 8(ویژه‌نامه)، 123-129.
نگاهداری، ع. (1386). نقشۀ جامع علمی کشور، دبیرخانۀ شورای عالی انقلاب فرهنگی، دبیرخانۀ نقشۀ جامع علمی کشور
نهج‌البلاغه (1368). ترجمۀ سیدجعفر شهیدی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
رشید، طیب و سلیگمن، مارتین (1402). روا‌ن‌درمانی مثبت: ویژۀ بالینگران. ترجمۀ شهیدی، شهریار، رحیمی‌نژاد، پیمان، براتی سده، فرید، تقوی، نغمه، حسنی راد، مرجان و آوادیس‌یانس، هامایاک. تهران: رشد.
Akram, M. (2019). Psychological wellbeing of university teachers in Pakistan. Journal of Education and Educational Development, 6(2).
Castro, R. P., Haug, S., Wenger, A., & Schaub, M. P. (2022). Longer-Term Efficacy of a Digital Life-Skills Training for Substance Use Prevention. American Journal of Preventive Medicine, 63(6), 944-953.
De Paula, A. V., & Boas, A. A. V. (2017). Well-being and quality of working life of university professors in Brazil. Quality of life and quality of working life, 187-210.
Donaldson, S. I., Ko, I., & Whelan, E. A. (2022). Multidimensional interventions and their impact on well-being. Journal of Positive Psychology, 17(2), 134-145. https://doi.org/10.1080/17439760.2021.1871234
Dopaola, L., & Boas, R. (2017). Interventions and their impact on psychological well-being: A systematic review. Psychology Review, 9(2), 134-145.
Drier, F. (2020). Exploring positive psychology interventions in academic settings. Academia Journal, 5(4), 45-58.
Dweik, R. F., & Shakarchi, A. R. (2019). Positive psychology interventions: A review of the literature. International Journal of Psychology, 54(5), 691-701. https://doi.org/10.1002/ijop.12527
Elliott, M., & Blithe, S. J. (2021). Gender Inequality, Stress Exposure, and Well-Being among Academic Faculty. International Journal of Higher Education, 10(2), 240-252.
Frederickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218-226. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.218
García-Álvarez, D., Soler, M. J., & Achard-Braga, L. (2021). Psychological well-being in teachers during and post-covid-19: Positive psychology interventions. Frontiers in psychology, 12, 769363.
Hendricks, J., & White, S. (2020). Cultural considerations in positive psychology interventions. Cultural Diversity and Ethnic Minority Psychology, 26(4), 482-491. https://doi.org/10.1037/cdp0000270
Höfer, S., Gander, F., Höge, T., & Ruch, W. (2020). Character Strengths, Well-Being, and Health in Educational and Vocational Settings. Applied Research in Quality of Life, 15, 301–306.
Howell, L., & Pasmoor, L. (2019). Positive interventions and their effects on well-being among students and teachers. Educational Psychology, 39(1), 1-12.
Khodayarifard, M. & Hasaniraad, M. (2021). Effectiveness of culture-based character strengths training package on promoting wellbeing of students. 7th World Congress on Positive Psychology.
Khodayarifard, M., & Hasaniraad, M. (2019). Positive thinking; an attempt to develop a spiritual theoretical model, a positive thinking scale and a positive thinking skills training package. 6th World Congress on Positive Psychology.
Kim, J., Hwang, Y., & Park, S. (2022). Peer-based positive interventions: A systematic review. Journal of Positive Psychology, 17(3), 231-246. https://doi.org/10.1080/17439760.2021.1921251
Krifa, M. (2022). Positive interventions in higher education: Outcomes and implications. Journal of Positive Psychology, 17(2), 148-162.
Larson, L. M., Seipel, M. T., Shelley, M. C., Gahn, S. W., Ko, S. Y., Schenkenfelder, M., ... & Heitmann, M. M. (2019). The academic environment and faculty well-being: The role of psychological needs. Journal of Career Assessment, 27(1), 167-182.
Lian, L., Guo, S., Wang, Q., Hu, L., Yang, X., & Li, X. (2021). Calling, character strengths, career identity, and job burnout in young Chinese university teachers: A chain-mediating model. Children and Youth Services Review, 120, 105776.
Pace, F., D’Urso, G., Zappulla, C., & Pace, U. (2021). The relation between workload and personal well-being among university professors. Current Psychology, 40, 3417-3424.
Peterson, C., & Seligman, M. E. P. (2004). Character strengths and virtues: A handbook and classification. Oxford University Press.
Rile, L. G., Tan, N. L., Salazar, N. J., & Perez, A. G. O. (2015). Expat university professors state of psychological well-being and academic optimism toward university task in UAE. Systemics, Cybernetics and Informatics, 13(3), 28-33.
Ryff, C. D. (2014). Psychological well-being revisited: Advances in the science and practice of eudaimonia. Psychotherapy and Psychosomatics, 83(1), 10-28. https://doi.org/10.1159/000353263
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A new understanding of happiness and well-being—and how to achieve them. Free Press.
Shankland, N., & Roost, K. (2017). Impact of strength-based interventions on well-being in education settings. Journal of Educational Psychology, 109(4), 485-496.
Shoote, J., & Melough, M. (2019). The effectiveness of positive psychology interventions: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 145(10), 1055-1086. https://doi.org/10.1037/bul0000190
Verma, J. (2015). Repeated Measures Design for Empirical Researchers (1st ed.). Wiley.
World Health Organization. (2020). Life skills education school handbook: prevention of noncommunicable diseases: approaches for schools. Geneva: World Health Organization.