روابط ساختاری تعامل معلم-دانشآموز و درگیری تحصیلی: نقش میانجی سبک اسناد و خودپنداره تحصیلی
محورهای موضوعی : روانشناسی
محبوبه اسلمی
1
*
,
سید مدبر احمدی
2
,
ناهید اوجاقی
3
1 - گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 - گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
3 - گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
کلید واژه: تعامل معلم-دانشآموز, درگیری تحصیلی, سبک اسناد و خودپنداره تحصیلی,
چکیده مقاله :
هدف از انجام پژوهش تعیین روابط ساختاری تعامل معلم-دانشآموز با درگیری تحصیلی با نقش میانجی سبک اسناد و خودپنداره تحصیلی در دانشآموزان مقطع متوسطه دوم شهرستان جم بود. روش پژوهش، توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری این تحقق تمامی دانشآموزان متوسطه دوم در سال تحصیلی 1403-1402 در شهرستان جم به تعداد 1944 نفر بود. برای تعیین حجم نمونه از جدول مورگان استفاده و تعداد 322 نفر بعنوان حجم نمونه انتخاب شد. شیوه نمونه گیری در این پژوهش به صورت خوشهای چندمرحلهای انجام شد. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه استاندارد درگیری تحصیلی ریو (2013)، پرسشنامه تعامل معلم و دانشآموز وابیلس، کریتون و هایمیرز (1992)، پرسشنامه سبک اسناد سلیگمن و سینگ (۱۹۸۲) و پرسشنامۀ خودپنداره تحصیلی لیو و وانگ (2005) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده¬های به دست آمده از پرسش نامه¬ها، از تحلیل مسیر استفاده شد که تجزیه و تحلیل دادهها با کمک نرم افزار آماری SPSS و Amos صورت پذیرفت. یافتههای این پژوهش نشان داد که تعامل معلم-دانشآموز بر درگیری تحصیلی دانشآموزان اثر مستقیم و معناداری وجود دارد (05/0>P). بر اساس یافتههای این پژوهش میتوان نتیجه گرفت که بهبود تعامل معلم-دانشآموز، خودپنداره تحصیلی و سبک اسناد باعث بهبود درگیری تحصیلی دانشآموزان مقطع متوسطه دوم شهرستان جم میشود.
The aim of the study was to investigate the structural relationships between teacher-student interaction and academic engagement with the mediating role of attribution style and academic self-concept in high school students. The research method was descriptive-correlational. The statistical population of the study was all high school students in Jam city in the academic year 1402-1403, numbering 1944 people, of whom 322 were selected by cluster sampling. The instruments used in the study were the Rio Academic Engagement Scale, the Wabliss, Creighton, and Hymers Teacher-Student Interaction Scale, the Seligman and Singh Attribution Style Questionnaire, and the Liu and Wang Academic Self-Concept Questionnaire. The structural equation model was used to analyze the research model. The findings showed that teacher-student interaction has a positive and significant relationship with academic engagement, and attribution style and academic self-concept have a mediating role. Overall, the results showed that the model had a good fit. According to the results obtained, it can be concluded that improving teacher-student interaction, academic self-concept, and attribution style improves academic engagement of upper secondary school students.
رضایی، زینب؛ بردبار، مریم؛ زارع زردینی، فاطمه. (1401). رابطه معلم–دانشآموز و درگیری تحصیلی نوجوانان: نقش واسطهای احساس تعلق به مدرسه. رویش روانشناسی، 11(9)، 45–56. https://doi.org/20.1001.1.2383353.1401.11.9.5.8
شیرازی تهرانی، علیرضا؛ میردریکوند، جاودانی؛ مریم. (1394). اثربخشی آموزش بازسازی شناختی در اصلاح سبکهای اسنادی دانشآموزان. فصلنامه مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 4(1)، 69–78. https://doi.org/20.1001.1.2423494.1394.4.1.4.7
ستوده اصل، مریم؛ محمدیفر، محمدعلی. (1403). رابطه اهداف پیشرفت با خودپنداره تحصیلی: نقش واسطهگری کمالگرایی دانشآموزان. نشریه روانشناسی، 28(3)، 255–263. http://www.iranapsy.ir/Article/44272/FullText
شیروانیراد، علی؛ کاظمی، آزاده؛ سلیمانی، شهرزاد؛ سلطانی، زهرا؛ صبحی، افسانه. (1400). رابطه سبکهای اسناد و مکانیسمهای دفاعی با درگیری تحصیلی در دانشجویان مواجه با کووید 19 شهر زنجان. کنفرانس بینالمللی علوم تربیتی، روانشناسی، علوم ورزشی و تربیت بدنی. https://sid.ir/paper/902319/fa
صحراگرد فرجی، سمیرا؛ هارون رشیدی، همایون؛ کاظمیان مقدم، کبری. (1401). اثربخشی مداخله مثبتنگر بر باورهای انگیزشی دانشآموزان دارای افت تحصیلی. پژوهشنامه روانشناسی مثبت، 8(2)، 51–64 https://doi.org/10.22108/PPLS.2022.130539.2183
طولابی، سعید؛ متولیزاده، نرجس. (1400). تأثیر آموزش خلاقیت نمایشی بر حافظه کاری و درگیری با تکالیف دانشآموزان دوره ابتدایی. نشریه روانشناسی، 25(3)، 442–457. https://doi.org/20.1001.1.18808436.1400.25.3.7.1
عظیمی، کامیار، حسنآبادی، حمیدرضا، و عربزاده، مهدی. (۱۳۹۷). اثربخشی بازآموزی اسنادی بر استیصال اکتسابی و سبکهای اسنادی دانشآموزان با پیشرفت تحصیلی پایین. فصلنامه سلامت روان کودک، ۵(۴)، ۸۰–۹۲. https://www.ensani.ir/fa/article/398117
. قدسی، احمد؛ طالعپسند، سیاوش؛ رضایی، علیمحمد؛ محمدیفر، محمدعلی. (1398). پیشایندهای درگیری تحصیلی: آزمون مدلی براساس نظریه انتظار–ارزش. فصلنامه روانشناسی تربیتی، 15(51)، 231–257. https://doi.org/10.22054/jep.2019.41786.2675
جعفری، مجید؛ آتشافروز، عسگر؛ حاجییخچالی، علیرضا؛ جعفری، فائزه. (1403). آزمون مدل رابطه درگیری تحصیلی مبتنی بر عملکرد خانواده با نقش میانجی مسئولیتپذیری و امید تحصیلی در دانشآموزان دوره متوسطه اول. مجله روانشناسی، 28(4)، 476–488. http://iranapsy.ir/fa/Article/43349
کشتورز کندازی، احسان؛ رضاییفرد، اکبر؛ توماج، عبدالجلال. (1400). نقش واسطهای خودپنداره تحصیلی در رابطه بین امید به تحصیل و رفتار غیرمولد تحصیلی. نشریه روانشناسی، 25(3)، 490–510. https://doi.org/20.1001.1.18808436.1400.25.3.6.0
کریمی، یوسف. (1401). روانشناسی اجتماعی (ویرایش سوم). تهران: انتشارات ارسباران. محمدی باغملایی، حیدر؛ یوسفی، فریده. (1397). رابطه ساختاری تعامل معلم–دانشآموز، درگیری تحصیلی و سازگاری دانشآموزان با مدرسه. مطالعات آموزش و یادگیری، 10(2)، 75–99. https://doi.org/10.22099/JSLI.2019.29377.2545
محمدی، مهدی؛ ناصری جهرمی، رضا؛ مختاری، زینب؛ حسامپور، زهرا؛ ناصری جهرمی، راحیل. (1399). تجارب زیسته معلمان دوره ابتدایی از ذهنآگاهی حین تدریس. تدریسپژوهی، 8(1)، 19–37. https://doi.org/10.34785/J012.2020.728
نادمی، مهدیه سادات؛ محمدی آریا، علیرضا؛ خوئینی، فاطمه. (1400). الگوی علی روابط ادراک محیط اجتماعی با انگیزش تحصیلی با نقش میانجی انتظارات تحصیلی، سبکهای اسنادی و هیجانات تحصیلی. سلامت روان کودک، 8(3)، 102–118. https://doi.org/10.52547/jcmh.8.3.9
یعقوبی، ابوالقاسم؛ فروتنبقا، پریسا؛ محققی، حسین. (1393). بررسی اثربخشی آموزش امید بر سبکهای اسنادی دانشجویان. مطالعات روانشناسی بالینی، 5(17)، 19–33. https://jcps.atu.ac.ir/article_1036.html
Adeola, J. A., & Joe, A. I. (2021). Development and factor structure of adolescents’ academic self concept scale among senior secondary schools in Rivers State. Journal of Early Adolescence. https://doi.org/10.1177/08902070221126789
Aldrup, K., Carstensen, B., & Klusmann, U. (2022). Is empathy the key to effective teaching? A systematic review of its association with teacher–student interactions and student outcomes. Educational Psychology Review, 34(3), 1177–1216. https://doi.org/10.1007/s10648-021-09649
Basith, A. (2021). The relationship among academic self concept, academic self esteem, and academic achievement. Konselor, 10(2), 36–42. https://doi.org/10.24036/02021102111813-0-00
Burns, R., Crisp, D., & Burns, R. (2019). Re examining the reciprocal effects model of self concept, self efficacy, and academic achievement. British Journal of Educational Psychology, 90. https://doi.org/10.1111/bjep.12265
Chipchase, L., Davidson, M., Blackstock, F., Bye, R., Clothier, P., & Klupp, N. (2017). Conceptualizing and measuring student disengagement in higher education: A synthesis of the literature. International Journal of Higher Education, 6, 31–42. https://doi.org/10.5430/ijhe.v6n2p31
Datu, J. A. D., & King, R. B. (2018). Subjective well being is reciprocally associated with academic engagement: A two wave longitudinal study. Journal of School Psychology, 69, 100–110. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2018.05.007
Galugu, N. S., & Samsinar, S. (2019). Academic self concept, teacher support, and student engagement in school. Journal Psikologi Pendidikan & Konseling, 5(2), 141–147.
https://doi.org/10.26858/jppk.v5i2.10549 Geary, D. C., & Xu, K. M. (2022). Evolution of self awareness and the cultural emergence of academic and non academic self concepts. Educational Psychology Review, 34(4), 2323–2349. https://doi.org/10.1007/s10648-022-09669-2
Gordeeva, T. Y., Sheldon, K. M., & Sychev, O. A. (2020). Linking academic performance to optimistic attributional style. European Journal of Psychology of Education, 35(1), 21–48. https://doi.org/10.1007/s10212-019-00414-y
Kwon, K., Kupzyk, K., & Benton, A. (2018). Negative emotionality, emotion regulation, and achievement. Learning and Individual Differences, 67, 33–40. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2018.07.004
Parse, A., Barzegar Bafrooei, K., & Hassani, H. (2023). Attributional style as a mediator of supportive self environment and academic self regulation. Iranian Evolutionary Educational Psychology Journal, 5(3), 199–222. https://doi.org/10.22034/5.3.199
Qiao, R. (2022). A theoretical analysis of approaches to enhance students’ grit and academic engagement. Frontiers in Psychology, 13, 889509. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.889509
Roorda, D. L., Zee, M., Bosman, R. J., & Koomen, H. M. (2021). Student–teacher relationships and school engagement. Journal of Applied Developmental Psychology, 74, 101277. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2021.101277
Scaini, S., Caputi, M., Ogliari, A., & Oppo, A. (2020). Attributional style, mentalization, and anxiety phenotypes in school age children. Journal of Research in Childhood Education, 34(4), 551–565. https://doi.org/10.1080/02568543.2019.1710729
Schnitzler, K., Holzberger, D., & Seidel, T. (2021). Student engagement patterns and their relations to academic self concept. European Journal of Psychology of Education, 36, 627–652. https://doi.org/10.1007/s10212-020-00500-6
Wang, J., Bu, L., Li, Y., Song, J., & Li, N. (2021). Academic engagement between psychological capital and academic burnout. Nurse Education Today, 102, 104938. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2021.104938
Wong, D., Allen, K. A., & Cordoba, B. G. (2022). Attributional style, perceived teacher fairness, and school belonging. Contemporary Educational Psychology, 71, 102113. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2022.102113
Wong, T. K. Y., Parent, A. M., & Konishi, C. (2019). Feeling connected: The roles of student–teacher relationships and sense of school belonging on future orientation. International Journal of Educational Research, 94, 150–157. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2019.01.003
Yuan, L. (2024). Teacher–student interaction and academic engagement in higher education. Acta Psychologica, 244, 104185. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2024.104185